νέα από τον πλανήτη

Κομήτης Χάλευ

Πηγή εικόνας: sansimera.gr | Κομήτης Χάλεϋ
 | Κομήτης Χάλεϋ.

Ο κομήτης του Χάλεϋ αποτελεί τον μόνο κομήτη ο οποίος μπορεί να παρατηρηθεί από έναν άνθρωπο, δύο φορές σε μία ανθρώπινη ζωή με γυμνό μάτι. Η παρατήρηση του κομήτη πραγματοποιείται καταγεγραμμένα από την αρχαιότητα και έχει συνδεθεί ανά τους αιώνες με πολλές θεωρίες και θρύλους. Το τελευταίο του πέρασμα πραγματοποιήθηκε το 1986, ενώ αναμένεται να ξαναεμφανιστεί σε 40 έτη.


Λίγα λόγια για τον κομήτη Χάλεϋ

Ο κομήτης Χάλεϋ αποτελεί έναν περιοδικό κομήτη, ο οποίος κάνει την εμφάνιση του στη Γή κάθε 75 με 76 έτη. Η παρατήρηση του κομήτη του Χάλεϋ από τους ανθρώπους καταγράφεται σαν γεγονός ήδη από την αρχαιότητα. Καταγραφή της παρατήρησης του εντοπίζεται στην Κίνα το 240 π.Χ., ενώ πιθανότατα το πέρασμα του καταγράφηκε και το 467 π.Χ. από τους Αρχαίους Έλληνες. Ενδεχομένως, η παρατήρηση του κομήτη χρονολογείται αιώνας πριν τις πρώτες καταγραφές. Το όνομα του κομήτη προέρχεται από τον Έντμουντ Χάλεϋ, μαθηματικό και αστρονόμο, που τον μελέτησε για πρώτη φορά εκτενώς, το 1682.Ο Έντμουντ Χάλεϋ κατέγραψε λεπτομέρειες σχετικά με τον κομήτη, την εμφάνιση του αλλά και την τροχιά του. Προς τιμήν του, ο κομήτης που έως τότε δεν είχε συγκεκριμένη ονομασία, ονομάστηκε κομήτης Χάλεϋ.

Πηγή εικόνας: pinterest.com | Απεικόνιση του κομήτη Χάλεϋ
 Απεικόνιση του κομήτη Χάλεϋ.

Ο κομήτης Χάλεϋ έχει συνδεθεί κατά καιρούς με αρκετές θεωρίες και μύθους και έχει γράψει τη δική του ιστορία. Αρχικά, για αρκετούς αιώνες το συγκεκριμένο αστρικό σώμα είχε συνδεθεί με το άστρο που οδηγούσε τους τρεις μάγους  στον τόπο γέννησης του Ιησού. Αν και η συγκεκριμένη θεωρία φαίνεται να έχει καταρρεύσει, ο λόγος για τον οποίο οι αστρολόγοι συνέδεσαν τον κομήτη με το Άστρο της Βηθλεέμ ήταν η εμφάνιση του περίπου το 12 μ.Χ. Φυσικά, η συγκεκριμένη σύνδεση με την γέννηση του Ιησού κατέστησε τον κομήτη Χάλεϋ γνωστό παγκοσμίως. Γενικότερα, ο κομήτης Χάλεϋ, όπως και όλα τα ορατά από τον άνθρωπο αστρικά σώματα έχουν συνδεθεί με κοσμοϊστορικά γεγονότα, αρνητικά και θετικά. Οι κομήτες έχουν συσχετιστεί κατά καιρούς με θεϊκές τιμωρίες, μεταφυσικά γεγονότα, θρησκείες και φυσικές καταστροφές.  Έτσι, και ο κομήτης Χάλεϋ δεν θα μπορούσε παρά να συνδεθεί ανά τους αιώνες με μεταφυσικά γεγονότα, επικείμενες φυσικές καταστροφές αλλά και την περίφημη επικείμενη καταστροφή του 1910. Το συγκεκριμένο συμβάν έχει διατηρηθεί στην συλλογική μνήμη, ως μία από τις κορυφαίες περιπτώσεις μαζικής υστερίας.


Ο τρόμος που προκάλεσε το πέρασμα του κομήτη το 1910

Το 1910, η επικείμενη εμφάνιση του κομήτη Χάλεϋ προκάλεσε ιδιαίτερο τρόμο στην ανθρωπότητα, λόγω της λανθασμένης φήμης ότι επρόκειτο να έρθει σε σύγκρουση με τη Γη. Η συγκεκριμένη φήμη είχε προκύψει από υποτιθέμενες προβλέψεις αστρολόγων, σε μία εποχή που η επιστήμη της  αστροφυσικής δεν διέθετε τα μέσα που διαθέτει σήμερα. Η θεωρία τρόμου, μάλιστα, δε σταμάτησε σε αυτό το σημείο. Ενισχύθηκε με την ανακάλυψη ότι στην ουρά του κομήτη εντοπίζεται ένα δηλητηριώδες αέριο, για την ακρίβεια υδροκυάνιο. Εν τέλει, πέρασε 22,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης στις 18 Μαΐου 1910. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι την ανακούφιση μετά το πέρασμα, άνθρωποι αλλά και ομάδες ανθρώπων έφτασαν στα άκρα.

Πηγή εικόνας: ElSito.gr | Κομήτης Χάλεϋ
Πηγή εικόνας: ElSito.gr | Κομήτης Χάλεϋ

Πιο συγκεκριμένα,  μία θρησκευτική ομάδα στην Οκλαχόμα προθυμοποιήθηκε να θυσιάσει μία παρθένα για να εξορκίσει το κακό, ενώ ένας σεισμός στη Βιέννη οδήγησε στους κατοίκους στο να εγκαταλείψουν την πόλη. Γνωστή ιστορικά είναι και η αντίδραση του Α. Αϊνστάιν, όταν ρωτήθηκε σχετικά με το πέρασμα του κομήτη. Ο διάσημος φυσικός επέμενε πως ο κομήτης δεν πρόκειται να συγκρουστεί με τη Γη. Όταν ρωτήθηκε το γιατί ο επιστήμονας είπε: «Με βεβαιότητα σας λέω όχι». Και όταν τον ξαναρώτησαν πώς είναι τόσο βέβαιος, εκείνος απάντησε αφοπλιστικά: «Αν δεν πέσει, θα επιβεβαιωθώ. Αν όμως πέσει τελικά, κανείς μας δεν θα ζει για να μου πει ότι έκανα λάθος».


Το χρονικό του τρόμου

Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζεται με αρκετές λεπτομέρειες ο σάλος που προκάλεσε το πέρασμα του κομήτη Χάλεϋ από τη Γη το 1910. Μάλιστα, γίνεται αναφορά στην ελληνική πραγματικότητα. Ο έλληνας αστρονόμος Αιγινήτης Δημήτριος του Αστεροσκοπείου Αθηνών υποστήριξε ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος από το πέρασμα του κομήτη. Δυστυχώς, οι φωνές των αστρονόμων και των επιστημόνων που προσπαθούσαν να καθησυχάσουν τον πληθυσμό δεν εισακούσθηκαν. Ακόμη και στις εφημερίδες, τα πρωτοσέλιδα μιλούσαν για το επερχόμενο τέλος του κόσμου. Η σύγκρουση αλλά και η δηλητηρίαση όλων των ζωντανών οργανισμών από το υδροκυάνιο ήταν το μακάβριο σενάριο που επικρατούσε των πάντων. Οι πιστοί έκαναν δεήσεις στις εκκλησίες, ενώ πολλοί άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εργασίες τους και επιδόθηκαν σε διασκεδάσεις, μέχρι το «τέλος του κόσμου».

Το τελευταίο πέρασμα του κομήτη πραγματοποιήθηκε το 1986, ενώ τον περιμένουμε εκ νέου 28 Ιουλίου 2061. Κατά το τελευταίο πέρασμα του, οι επιστήμονες φρόντισαν να στείλουν ερευνητικές  συσκευές, με στόχο να παρατηρήσουν την προσέγγιση του ηλίου από τον κομήτη. Μάλιστα, μία συσκευή, το Giotto, μπόρεσε να φωτογραφήσει τον πυρήνα του. Οι πληροφορίες ήταν πολύ χρήσιμες τόσο για την εξέταση του κομήτη Χάλεϋ, όσο και γενικότερα για την ανακάλυψη της φύσης των αστρικών σωμάτων που ονομάζονται κομήτες.

 

 

 


 

MERS-CoV . Ο πραγματικός εφιάλτης προ των πυλών

μετάφραση από PNAS εδώ

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών διαπίστωσε ότι ο κορονοϊός που προκαλεί το Αναπνευστικό Σύνδρομο της Μέσης Ανατολής (Middle East Respiratory Syndrome, ή MERS-CoV) απέχει μόνο μερικές μεταλλάξεις από το να γίνει μια σοβαρή πανδημική απειλή.

Στην σχετική τους δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) οι ερευνητές περιγράφουν τα όσα βρήκαν για διάφορες παραλλαγές του εν λόγω κορονοϊού.

Ο κορονοϊός MERS-CoV πρωτοξάδερφος του SARS-2 που μας δίνει τον COVID-19 , παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 2012 στη Σαουδική Αραβία. Η εξέταση του ιού έδειξε ότι ήταν πολύ θανατηφόρος: περίπου το 40% των αρχικών ασθενών πέθαναν από MERS!

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η πλειονότητα των λοιμώξεων προήλθε από μολυσμένες αραβικές καμήλες. Βρήκαν επίσης κάποια στοιχεία ότι οι καμήλες είχαν μολυνθεί με την σειρά τους από μολυσμένες νυχτερίδες.

Παρόλο που αποδείχτηκε τόσο θανατηφόρα, η επιδημία MERS-CoV δεν πήρε τις διαστάσεις του νέου κορονοϊού SARS-CoV-2 που προκάλεσε την πανδημία COVID-19. Αυτό συνέβη διότι δεν είναι (ακόμα) μεταδιδόμενος από άνθρωπο σε άνθρωπο. Από το αρχικό ξέσπασμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι έως και το 80% των καμηλών που εξετάστηκαν (το 70% των οποίων ζουν στην Αφρική) έχουν αντισώματα για τον MERS-CoV.

Ένα μυστήριο σχετικά με τον εν λόγω ιό είναι το γιατί περισσότεροι Αφρικανοί δεν έχουν μολυνθεί, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των καμηλών και τις αλληλεπιδράσεις τους με τους ανθρώπους στην αφρικανική ήπειρο. Για βρουν απάντηση, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα του κορονοϊού MERS-CoV σε διάφορα μέρη στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, αναζητώντας τις παραλλαγές του. Ομαδοποίησαν τους εν λόγω κορονοϊούς από την Αφρική και την Μέση Ανατολή σε διαφορετικές ομάδες. Στην συνέχεια, συνέκριναν τα δείγματα γενετικά και υπό εργαστηριακές συνθήκες χρησιμοποιώντας ανθρώπινα πνευμονικά κύτταρα.

Διαπίστωσαν ότι οι παραλλαγές που προέρχονται από τις αραβικές ομάδες κορονοϊών MERS-CoV ήταν εύκολα μεταδοτικές στους ανθρώπους, ενώ οι παραλλαγές από την Αφρική δεν ήταν.

Μια πιο προσεκτική ματιά έδειξε ότι οι διαφορές μεταξύ των παραλλαγών αφορούσε τα αμινοξέα της πρωτεΐνης S. Όταν οι ερευνητές επενέβησαν τεχνητά στον γενετικό κώδικα μιας αφρικανικής παραλλαγής, ώστε να έχει τα ίδια αμινοξέα, τότε είδαν ότι η νέα παραλλαγή από την Αφρική να μολύνει πιο εύκολα ανθρώπινα κύτταρα.

Οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι ο λόγος που η παραλλαγή από τα δείγματα που συνελέχθησαν στην Μέση Ανατολή δεν έχει ακόμη μεταλλαχθεί για να μολύνει τον άνθρωπο οφείλεται στον τρόπο που γίνεται το εμπόριο των καμηλών: είναι ουσιαστικά μονής κατεύθυνσης, δηλαδή τα ζώα ανταλλάσσονται μόνο από την Αφρική προς την Μέση Ανατολή.

Σημειώνουν ότι εάν το εμπόριο αντιστραφεί κάποια στιγμή, ή αν άλλο ζώο γίνει φορέας και αυτό με την σειρά του φτάσει μέσω εμπορίου στην Αφρική, τότε ενδέχεται να προκύψουν μεταλλάξεις, που θα προκαλέσουν μια θανατηφόρα πανδημία.

 

 

 


 

ΠΟΣΕΣ ΔΟΣΕΙΣ ΑΚΟΜΗ ?

Μετάφραση από N.Y Times 

Μολονότι πολλοί επιστήμονες στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι τα εμβόλια -τουλάχιστον τα εγκεκριμένα στη χώρα τους (Pfizer/BioNTech, Moderna, Johnson & Johnson)- θα διαρκούν τουλάχιστον για ένα χρόνο, όσον αφορά στην προστασία που παρέχουν έναντι του ιού, κανένας δεν μπορεί ακόμη να είναι βέβαιος ότι αυτό θα ισχύει. Είναι επίσης ασαφές κατά πόσο οι νέες παραλλαγές του ιού, που συνεχώς εμφανίζονται ανά τον κόσμο, θα επιφέρουν νέες ανάγκες στο εμβολιαστικό πρόγραμμα.

ΕΜΒΟΛΙΟ

Οι “Times” της Νέας Υόρκης συνόψισαν σε οκτώ ερωτήσεις και απαντήσεις ό,τι ξέρουμε έως τώρα για το ζήτημα:

* Γιατί πρέπει να κάνουμε κάθε χρόνο το αντιγριπικό εμβόλιο, αλλά αρκούν δύο δόσεις ιλαράς στην παιδική ηλικία για να μας προστατέψουν εφ’ όρου ζωής;

Διαφορικοί παθογόνοι μικροοργανισμοί επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα μας με διαφορετικούς τρόπους. Για νόσους όπως η ιλαρά η νόηση μία φορά οδηγεί σε φυσική ανοσία για όλη τη ζωή. Όμως για άλλες νόσους (π.χ. τέτανος) η άμυνα του οργανισμού εξασθενεί με το πέρασμα του χρόνου και χρειάζονται περιοδικά ενισχυτικές δόσεις εμβολίων (στην περίπτωση του τέτανου ανά δεκαετία). Επιπλέον, ορισμένοι ιοί, όπως της γρίπης, μεταβάλλονται οι ίδιοι γρήγορα, γι’ αυτό απαιτούν κάθε χρόνο ένα νέο εμβόλιο.

* Πώς συγκρίνονται τα εμβόλια Covid-19 με τα άλλα από άποψη προστασίας;

Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι, καθώς οι άνθρωποι άρχισαν να εμβολιάζονται μαζικά κατά του κορονοϊού πριν μόλις λίγους μήνες. Ούτε οι προηγηθείσες κλινικές δοκιμές τους μπορούσαν να δείξουν ποια θα ήταν η ανοσιακή προστασία ένα χρόνο μετά.

Πάντως τα πρώτα σημάδια είναι ενθαρρυντικά, καθώς -με βάση τις έως τώρα μελέτες- τα επίπεδα αντισωμάτων κατά του κορονοϊού φαίνεται να πέφτουν αργά, συνεπώς η εμβολιαστική ανοσία μπορεί να παραμένει ισχυρή για καιρό (άγνωστο ακόμη πόσο). Όσοι μολύνθηκαν από τον ιό και μετά έκαναν επίσης το εμβόλιο, μπορεί να έχουν πιο μακρόχρονη προστασία., ίσως για χρόνια, αλλά αυτό πρέπει να επιβεβαιωθεί.

* Μπορεί μερικά εμβόλια Covid-19 να διαρκούν περισσότερο από άλλα;

Πιθανώς. Οι επιστήμονες έχουν ήδη βρει ότι τα εμβόλια mRNA (Pfizer/BioNTech και Moderna) έχουν κάπως μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από τα πιο παραδοσιακά εμβόλια που βασίζονται σε αδρανοποιημένο ιό. Όμως τα εμβόλια mRNA είναι σχετικά νέα και συνεπώς δεν έχει μελετηθεί σε βάθος χρόνου η διάρκεια της προστασίας τους. Είναι πάντως πιθανό ότι η προστασία από τα λιγότερο αποτελεσματικά εμβόλια θα διαρκεί επίσης λιγότερο.

* Πώς θα μάθουμε πότε τα εμβόλια θα χάνουν την αποτελεσματικότητα τους;

Οι επιστήμονες αναζητούν -μέσω μελετών που βρίσκονται σε εξέλιξη- βιοδείκτες που θα αποκαλύπτουν πότε η ανοσιακή προστασία μετά από ένα εμβόλιο δεν θα είναι πια αρκετή για να “φρενάρει” τον κορονοϊό. Πιθανώς ένα επίπεδο αντισωμάτων στο αίμα θα είναι το “κατώφλι” κάτω από το οποίο κάποιος εμβολιασμένος θα κινδυνεύει ξανά να μολυνθεί και να αρρωστήσει με Covid-19.

* Τι γίνεται με τις παραλλαγές και μεταλλάξεις;

Πιθανότατα θα χρειαστούμε ενισχυτικές δόσεις για να μπλοκάρουμε τις νέες συνήθως πιο μεταδοτικές παραλλαγές του κορονοϊού, αλλά αυτό δεν είναι ακόμη σαφές. Πάντως η ανάδυση νέων παραλλαγών έχει επιταχύνει τις σχετικές μελέτες για τις ενισχυτικές δόσεις. Οι επιστήμονες δεν μπορούν να αποκλείσουν ότι τους επόμενους μήνες θα εμφανιστούν νέες παραλλαγές με μεγαλύτερη αντίσταση στα υπάρχοντα εμβόλια.

* Θα χρειαστούμε ειδική ενισχυτική δόση για κάποια συγκεκριμένη παραλλαγή;

Παραμένει ασαφές ακόμη. Μερικοί επιστήμονες υποψιάζονται ότι μια ισχυρή ανοσιακή απόκριση του οργανισμού στην αρχική (“κινεζική”) παραλλαγή του κορονοϊού θα παρέχει επαρκή προστασία και έναντι των κατοπινών παραλλαγών. Από την άλλη, είναι επίσης πιθανό ότι ένα εμβόλιο ειδικά σχεδιασμένο έναντι μια συγκεκριμένης παραλλαγής, θα είναι πιο αποτελεσματικό. Η Pfizer έχει αρχίσει να δοκιμάζει και τις δύο περιπτώσεις: μερικοί εθελοντές που έχουν ήδη εμβολιαστεί πλήρως, θα κάνουν μια τρίτη δόση από το ίδιο εμβόλιο, ενώ άλλοι εθελοντές θα κάνουν ένα νεότερο πειραματικό εμβόλιο έναντι τις παραλλαγής Βήτα (“νοτιοαφρικανικής”).

Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε ότι “με βάση αυτά που γνωρίζουμε έως τώρα, η τωρινή άποψη μας είναι πως εωσότου δούμε μια μείωση στην κυκλοφορία του ιού SARS-CoV-2 και της νόσου Covid-19, θεωρούμε πιθανό ότι μια τρίτη ενισχυτική δόση του εμβολίου μας, μέσα σε 12 μήνες από τη χορήγηση του, θα είναι ίσως αναγκαία για να βοηθήσει στην προστασία κατά της Covid19”.

* Θα μπορώ να αλλάξω εμβόλιο, όταν κάνω ενισχυτική δόση;

Ίσως. Οι έρευνες σε προηγούμενες νόσους έδειξαν ότι η ανάμιξη διαφορετικών εμβολίων μπορεί να ενισχύσει την προστασία. Μελέτες συνδυασμού εμβολίων κατά της Covid-19 βρίσκονται σε εξέλιξη και θα επιβεβαιώσουν αν κάτι ανάλογο ισχύει και με τον κορονοϊό.

* Τι γίνεται με όσους δεν έχουν κάνει καν την πρώτη δόση;

Ας προετοιμάζονται για την προοπτική ότι θα χρειαστούν τρεις και όχι δύο δόσεις.

Αρέσει σε %d bloggers: