Σμύρνη , πόλη του πόνου . Τότε και τώρα . [ βίντεο ]

Τότε..

Ποιος θα μπορούσε να περιγράψει καλύτερα την καταστροφή της Σμύρνης από τον Χέμινγουέι; Ο μετέπειτα νομπελίστας, τότε μόλις 26 ετών, ήταν πολεμικός ανταποκριτής της Τορόντο Σταρ και περιέγραψε ως αυτόπτης μάρτυρας τον τρόμο και το θάνατο, όχι το «συνωστισμό» στην προκυμαία της Σμύρνης. Τρία χρόνια αργότερα, 26 χρονών, εκδίδει το βιβλίο του «Στην εποχή μας» (In Our Times), όπου το πρώτο του διήγημα, ουσιαστικά ο πρόλογος του βιβλίου, έχει τον τίτλο «Στην προκυμαία της Σμύρνης» (On the Quai at Smyrna).

Αποτέλεσμα εικόνας για η σμύρνη τότε και τώρα
Γράφει ο Χέμινγουέι μιλώντας με το στόμα ενός αξιωματούχου του αμερικάνικου πολεμικού ναυτικού: «Είχαμε ρητές εντολές να μην επέμβουμε, να μη βοηθήσουμε… Το πλοίο μας είχε τόση δύναμη που θα μπορούσαμε να βομβαρδίσουμε όλη τη Σμύρνη και να σταματήσουμε το μακελειό, αλλά η εντολή ήταν να μην κάνουμε τίποτα…»
Σχετική εικόνα
«Το χειρότερο, είπε, ήταν οι γυναίκες με τα νεκρά παιδιά. Δε μπορούσαμε να τις πείσουμε να μας δώσουν τα πεθαμένα παιδιά τους. Είχαν τα παιδιά τους, νεκρά ακόμα και έξι μέρες, αλλά δεν τα εγκατέλειπαν. Δε μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα. Τελικά έπρεπε να τους τα πάρουμε με τη βία.»
Ακολούθησε τη στρατιά των προσφύγων ως την Αδριανούπολη:

Σχετική εικόνα

Στην έκδοση της 20ής Οκτωβρίου 1922 γράφει:
«Ο άντρας σκεπάζει με μια κουβέρτα την ετοιμόγεννη γυναίκα του πάνω στον αραμπά για την προφυλάξει από τη βροχή. Εκείνη είναι το μόνο πρόσωπο που βγάζει κάποιους ήχους [από τους πόνους της γέννας]. Η μικρή κόρη τους την κοιτάζει με τρόμο και βάζει τα κλάματα. Και η πομπή προχωρά… Δεν ξέρω πόσο χρόνο θα πάρει αυτό το γράμμα να φτάσει στο Τορόντο, αλλά όταν εσείς οι αναγνώστες της Σταρ το διαβάσετε να είστε σίγουροι ότι η ίδια τρομακτική, βάναυση πορεία ενός λαού που ξεριζώθηκε από τον τόπο του θα συνεχίζει να τρεκλίζει στον ατέλειωτο λασπωμένο δρόμο προς τη Μακεδονία».
«Όλη μέρα περνούν δίπλα μου, λεροί, εξαντλημένοι, αξύριστοι, ανεμοδαρμένοι στρατιώτες που βαδίζουν στη γκρίζα γυμνή ύπαιθρο της Θράκης. Χωρίς μπάντες, χωρίς [ανθρωπιστικές] οργανώσεις να τους ανακουφίσουν, χωρίς τόπο να ξαποστάσουν, παρά γεμάτοι ψείρες, με βρώμικες κουβέρτες και κουνούπια όλη τη νύχτα. Είναι οι τελευταίοι από αυτό που ήταν κάποτε η δόξα της Ελλάδας. Κι αυτό είναι το τέλος της δεύτερης πολιορκίας της Τροίας» (Toronto Star, 3 Νοεμβρίου 1922).

Σχετική εικόνα
Χρόνια αργότερα έχοντας τις τρομερές εμπειρίες και αναμνήσεις του γράφει: «Δε θέλω να κοιμηθώ γιατί έχω τη προαίσθηση ότι αν κλείσω τα μάτια μου στο σκοτάδι και αφεθώ στον εαυτό μου, η ψυχή μου θα βγει από το σώμα».

ΣΜΥΡΝΗ . ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ from georgios papadosifos georgiou on Vimeo.

Τώρα..

Στις συνειδήσεις όλων των Ελλήνων η Σμύρνη έχει ταυτιστεί με τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον εμπρησμό της πόλης, τις ημέρες εκείνες. Η Σμύρνη είναι μία ακόμη πόλη της Μικράς Ασίας, όπου επί αιώνες άκμασε το ελληνικό στοιχείο για να ξεριζωθεί το 1922 κατά την ανταλλαγή πληθυσμών. Πρόκειται για μία από τις αρχαιότερες πόλεις της Μεσογείου, της αρχαίας Ιωνίας και ιδρύθηκε το 3000 π.Χ. Η πρώτη αναφορά στην πόλη κατά την αρχαιότητα γίνεται από τον Στράβων, ως “Παλιά Σμύρνη” η οποία χτίστηκε κατά τους προϊστορικούς χρόνους, ενώ στη συνέχεια χτίστηκε μία δεύτερη από το Μ. Αλέξανδρο και τους διάδοχους του, κατά την ελληνιστική περίοδο. Προς το τέλος του 1ου αιώνα εμφανίζεται ως μία από τις επτά εκκλησίες της Ασίας που περιλαμβάνονται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη, ενώ γύρω στο 133 μ.Χ. κληροδοτήθηκε από τον τελευταίο βασιλιά της δυναστείας των Ατταλιδών Ευμένη Γ’ στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το 178 μ.Χ. ένας δυνατός σεισμός ισοπεδώνει όλη την πόλη, πολύ σύντομα ωστόσο ανοικοδομείται ξανά. Κατά τη διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η Σμύρνη γίνεται μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και αποτελεί ένα αξιοσημείωτο θρησκευτικό κέντρο. Το 1076 καταλαμβάνεται από τους Σελτζούκους Τούρκους και χρησιμοποιείται ως ναυτική βάση, ενώ το 1102 επιστρέφει στους Βυζαντινούς. Το 1204, κατά τη διάρκεια της Τέταρτης Σταυροφορίας, κατακτάται από τους Ιππότες της Ρόδου. Στις αρχές του 14ου αιώνα η πόλη ξαναπέφτει στα χέρια των Τούρκων και στους αιώνες που ακολουθεί αποτελεί ένα σημαντικό αστικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σταθμός στην ιστορία της πόλης αποτελεί η άφιξη των Σεφαραδιτών Εβραίων από την Ισπανία το 1492, με τη Σμύρνη να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εβραϊκά κέντρα στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για σμυρνη τουρκια

Η εντυπωσιακή ανάπτυξη της πόλης ξεκινά στα τέλη του 16ου αιώνα, όπου αποτέλεσε ένα πολύ σημαντικό κέντρο εμπορίας βαμβακιού, προσελκύοντας εμπόρους από όλες τις χώρες της Ευρώπης, που εγκατέστησαν εδώ και τα προξενεία τους. Στα τέλη του 19ου αιώνα η Σμύρνη αποτελεί το σημαντικότερο εμπορικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και μία σύγχρονη πολιπολισμική πόλη. Μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη Συνθήκη των Σεβρών, ο ελληνικός στρατός αποβιβάζεται στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919, μέσα σ’ ένα κλίμα πανηγυρισμού, όπου τους υποδέχτηκαν ως απελευθερωτές. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τον ελληνισμό της πόλης αλλά και ολόκληρης της Μικράς Ασίας, με τις ολέθριες επιπτώσεις που είχε η Μικρασιατική Εκστρατεία, γράφοντας την πιο μαύρη σελίδα της ιστορίας της χώρας μας και την πυρκαγιά που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης. Με την ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923, η Σμύρνη ανοικοδομήθηκε σταδιακά, για να αποκτήσει τη σημερινή της μορφή και αποτελεί την τρίτη σε πληθυσμό πόλη της Τουρκίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για σμυρνη τουρκια

Η σημερινή Σμύρνη, εκτός από ένα τμήμα της τουρκικής συνοικίας του άλλοτε Πάνω Μαχαλά και της Πούντας με τους λιθόστροτους δρόμους, σε τίποτα δε θυμίζει την ανατολίτικη όψη της παλαιάς Σμύρνης με το ιπποκίνητο τραμ της προκυμαίας, τα στενά σοκάκια (=παρόδους) και τα ξύλινα σπίτια. Στην τεράστια σε έκταση πυρίκαυστη περιοχή των άλλοτε έξι συνοικιών, της Αγίας Αικατερίνης, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Τρύφωνα, της Ευαγγελιστρίας, του Αγίου Νικολάου, και του Αγίου Ιωάννη και κάποιων τμημάτων άλλων παλαιών συνοικιών εκτείνεται σήμερα το περίφημο πολιτιστικό πάρκο της Σμύρνης, έκτασης 300.000 τ.μ. που αποτελεί μικρογραφία του πάρκου της Μόσχας, όπου περιλαμβάνει μικρές λίμνες, ζωολογικό κήπο, ταβέρνες και τις εγκαταστάσεις της ετήσιας εμπορικής έκθεσης με μόνιμα περίπτερα εκθετών σε αρχαίο ελληνικό ρυθμό. Στη θέση του άλλοτε ναού του Αγίου Δημητρίου μέσα στο πάρκο έχει ανεγερθεί το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σμύρνης με πλήθος εκθεμάτων της αρχαίας ελληνικής, ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής.

Σχετική εικόνα

Η πλατεία του άλλοτε Διοικητηρίου (Κονάκι) αποτελεί σήμερα το κέντρο της κίνησης της πόλης έναντι της οποίας βρίσκεται η αποβάθρα των μικρών επιβατηγών πλοίων (“βαποράκια”) που εξυπηρετούν τη συγκοινωνία με τα παράλια περίχωρα της Σμύρνης. Η μεγαλύτερη εμπορική και τουριστική κίνηση σημειώνεται σε ακανόνιστη και στενή οδό από το Κονάκι μέχρι το τέμενος Ισάρ Τζαμί με πλήθος καταστημάτων νεοτερισμών, ζαχαροπλαστεία, χρυσοχοεία, παλαιοπωλεία, καθώς και κρεοπωλεία και οπωροπωλεία αντικαθιστώντας τους προ του 1922 εμπορικούς δρόμους του Φραγκομαχαλά, των Γυαλάδικων και τις Μεγάλες Ταβέρνες. Οι παλαιές θολωτές και σκοτεινές τουρκικές αγορές, οι λεγόμενες “μπεζεστένια” φέρονται σήμερα χωρίς σκέπαστρα.

Αποτέλεσμα εικόνας για σμυρνη μετα την καταστροφη

Κύρια προάστια και χωριά γύρω από τη Σμύρνη είναι από ΝΔ. και επί της παραλίας κατά σειρά το Καρατάσι, ο Σαλαχανάς, η Καραντίνα, το Γκιόζ Τεπέ και το Κοκαργιαλί, προς Α. είναι το Νταραγάτσι, το Χαλκά-μπουνάρ και από εκεί στο εσωτερικό ο Μπουρνόβας που αποτελούσε την κατ΄ εξοχήν αγγλική παροικία της Σμύρνης. Από το Χαλκά-μπουνάρ και επί της απέναντι ΒΔ. παραλίας του μυχού του κόλπου είναι η Αγία Τριάδα, το Μπαϊρακλί, και τέλος στο άκρο το Κορδελιό (Καρσίγιακα). Άλλα χωριά της Σμύρνης είναι ο Κουκλουτζάς, ο Μπουτζάς, το Σεβντίκιοϊ, ο Προφ. Ηλίας και η Αγ. Άννα.

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: