Μοριάς αφιέρωμα ( εναέριες λήψεις της Πελοποννήσου)

H αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β΄, δηλαδή του περίπλοκου τρόπου καταγραφής της ελληνικής διαλέκτου, η οποία χρησιμοποιούνταν ως κοινή γλώσσα στο αιγαιακό δίκτυο ανακτόρων κατά την Ύστερη Εποχή του Ορείχαλκου, αλλά και η μελέτη των βασιλικών αρχείων της ίδιας εποχής σε Αίγυπτο και Χετταία, αποκάλυψαν ότι το “Αχαιοί (ΑχαϊFοί (όπου F- = σύμφωνο Oυ-, όπως το αγγλικό W-), ή Ahhiyava, ή Akhaivassa ή Ekwesh)“, υπήρξε ο αρχικός εθνικός προσδιορισμός για το σύνολο των ελληνοφώνων πληθυσμών.

Δηλαδή οι πρωτο-Έλληνες αυτοαποκαλούνταν “Αχαιοί” πριν ακόμα ονομαστούν “Έλληνες“, πιθανότατα και πριν καν διασπαστούν από τους πρωτο-Φρύγες κάπου εκεί στην Θράκη, δηλαδή στην κοιτίδα του ελληνο-φρυγικού κλάδου της Αριοευρωπαϊκής Γλωσσικής Ομάδας. Στην συνέχεια, οι Φρύγες θα διαφοροποιηθούν από τους Αχαιούς, λόγω του στεριανού προσανατολισμού τους, ο οποίος και θα τους οδηγήσει μέχρι την Αρμενία, όπου θα διαμορφώσουν και το αρμενικό έθνος ως “Χαΐχου”, ύστερα από ανάμειξη με τον λαό Ναϊρι, τους Ουραρτού των ασσυριακών πηγών, τους Αλαρόδιους των ελληνικών πηγών, ένα ιθαγενές υπόστρωμα συγγενικό με τους Χουρρίτες.


Οι Αχαιοί θα εξαπλωθούν σε όλο το Αιγαίο Πέλαγος, υπό την καθοδήγηση δυναμικών ηγετών, όπως π.χ τα μέλη του οίκου του Δευκαλίωνα. Έτσι θα διαδοθεί πρόσκαιρα και η χρήση του όρου “Αχαΐα“, π.χ η Φθιώτιδα Αχαΐα, η Κρητική Αχαΐα, και
η πόλη Αχαΐα της Ρόδου. Τον τίτλο του ηγέτη των “Αχαιών” ή “Παναχαιών (= “όλοι οι Αχαιοί”)” θα τον υιοθετήσουν και οι μεγάλοι άνακτες του Άργους-Μυκηνών, οι Πελοπίδες Ατρεύς, Θυέστης, Αγαμέμνων, Αίγισθος, Ορέστης και Τισαμενός. Ο εγγονός του Αγαμέμνονα, ο μέγας άνακτας Τισαμενός, θα διατηρήσει τον τίτλο ακόμα και όταν μαχόμενος τους Δωριείς, θ’αναγκαστεί ν’απαγκιστρωθεί από την Αργολίδα –και την κατοπινή Κορινθία– και ν’ αποσυρθεί στην Αιγιάλεια και την Αρκαδία (τέλη 12ου αι π.Χ). Στην συνέχεια, σιγά σιγά η χρήση του όρου Αχαΐα” θα περιοριστεί στην συρρικνωμένη επικράτεια των Πελοπιδών/Ατρειδών, δηλαδή στην Αιγιάλεια.

Όμως, εξίσου βαθμιαία, οι ανά το Αιγαίο “Αχαιοί” θ’αρχίσουν να αυτοαποκαλούνται “Έλλανες” και “Έλληνες“. 
 
 
Κατά τον 8ο αι π.Χ, οι πόλεις της πελοποννησιακής Αχαΐας θα συνασπιστούν ιδρύοντας “φυλετική” αμφικτιονία, την Δωδεκάπολη ή Συμπολιτεία. Για ολόκληρη την Αρχαϊκή και Κλασική Εποχή αυτή η Συμπολιτεία θα παραμείνει σχετικά αδύναμη. Όμως από το 251 π.Χ, με την προσχώρηση της δωρικής πόλεως Σικυώνας, και την κυρίαρχη & μακιαβελική πολιτική του Σικυώνιου στρατηγού Άρατου (245-213 π.Χ), η Αχαϊκή Συμπολιτεία καθίσταται υπερδύναμη για τα ελλαδικά δεδομένα, ισορροπώντας επιδέξια μεταξύ ηγεμονικών δυνάμεων: Μακεδονικό Βασίλειο, Περγαμηνό Βασίλειο (μέσω της αντιζήλου Αιτωλικής Συμπολιτείας), και Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Στο αποκορύφωμά της, η Αχαϊκή Συμπολιτεία προσαρτά και την κάποτε αήττητη Σπάρτη (192 π.Χ)
 
                                           280-146 π.Χ
 

Έτσι, κατά την διάρκεια του πρώτου μισού του 2ου αι, η Αχαΐα ηγεμονεύει πια στον Ελλαδικό χώρο, αν και ελέω Ρώμης & ΠεργάμουΜέσα από συνεχείς δολοπλοκίες, συρράξεις, και πολέμους με γειτονικά κράτη, αλλά και με σχεδόν σταθερή συμμαχία με την παντοκράτειρα Ρώμη, η Συμπολιτεία θα επικρατήσει σε ολόκληρη την Πελοπόννησο, έως το συμβάν που θ’αποτελέσει αφορμή για την προσάρτησή της από την Ρωμαϊκή Δημοκρατία το 146 π.Χ, και την ίδρυση της “επαρχίας της Αχαΐας“. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 150 π.Χ, είχε ξεκινήσει διένεξη της Αχαΐας με την Αθήνα για την “προστασία” της αυτοκυβέρνητης πολιτείας του Ωρωπού, επί της μεθορίου της Αττικής με την Βοιωτία. Ενώ η Συμπολιτεία στηρίζει το αυτονομιστικό κίνημα των Ωρωπιέων, ξεσπά σκάνδαλο χρηματισμού των στρατηγών της Συμπολιτείας, από τον Ωρωπό, αλλά κυρίως τσακωμός τους για την μοιρασιά: Συγκεκριμένα, ο γηραιός και καταξιωμένος Καλλικράτης κατηγορεί για υπεξαίρεση τον Λακεδαιμόνιο συνάδελφό του, Μεναλκίδα! Ο Καλλικράτης πεθαίνει το 150, αλλά το 149/48, ο Μεναλκίδας και ο Αχαιός διάδοχος του Καλλικράτους, Διαίος, μεταβαίνουν στην Ρώμη επιζητώντας διαιτησία από την κοσμοκράτειρα Σύγκλητο. Ενώ αναμένεται το θέλημα της Ρώμης, κλιμακώνεται η ένταση ανάμεσα στις δύο παρατάξεις της Συμπολιτείας, Βορράς (βόρειος Πελοπόννησος) vs Νότος (Λακωνία). Σεβόμενη την αρχή της, “διαίρει και βασίλευε“, η Σύγκλητος διατάσσει την αυτονόμηση εκτεταμένων περιοχών από την εξουσία της Συμπολιτείας, π.χ. Λακωνία, Κορινθία και Αργολίδα!

Στην συνέχεια, ενώ οι ταραχές και η ανησυχία επιδεινώνονται, ρωμαϊκές και περγαμηνές δυνάμεις καταλύουν την Αχαϊκή Συμπολιτεία, με τον Ρωμαίο στρατηγό Μούμμιο ν’ανακοινώνει την “ελευθερία” των πόλεων του Νότου, στην πρωτεύουσα Κόρινθο, κατά την διάρκεια των Ισθμίων, το 146 π.Χ. Ο Ωρωπός τίθεται υπό την εποπτεία της Ερέτριας, αν και η Αθήνα αποζημιώνεται για την απώλειά της, με την κυριότητα κάποιων από τις [Βόρειες] Σποράδες Νήσους.

Αποτέλεσμα εικόνας για πελοπόννησος
 
Κατά την διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο πολιτισμός των Ελλήνων παραμένει ζωντανός και στην προβίγγια Ακάεα/ επαρχία της Αχαΐας. Μάλιστα, εκτός από την τυπική διατήρηση θεσμών της Αχαϊκής Συμπολιτείας, αναβιώνει επιτέλους και η τσαλακωμένη περηφάνια των Λακώνων, στους οποίους περιλαμβάνονται και άλλοι Έλληνες που γειτνιάζουν με αυτούς, όπως Αρκάδες, αλλά και οι πρόγονοι των Τσακώνων. Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία, ενδέχεται και η ύπαρξη στρατιωτικών μονάδων εκστρατείας αμιγώς ελληνικών, όπως π.χ. λεγεώνες συμμαχικού τύπου (LEGIA·ALAE), εκτός από απλές πολιτοφυλακές, που φυσικά και επίσης υπήρχαν. Ανάμεσα στα άλλα καπρίτσια του ιμπεράτορα Καρακάλλα, αναφέρεται και η δημιουργία κοόρτεων με τις ονομασίες Phalanx Macedonica και Phalanx Laconica et Pitanica. Όπως και οι Λούκιος Βέρος και Σεπτίμιος Σεβήρος, ο Καρακάλλας χρησιμοποιεί Λάκωνες στις εκστρατείες του εναντίον των Πάρθων. Ανεξαρτήτως από την λατινική τεχνική ορολογία, άνδρες σε μονάδες με πελοποννησιακή σύνθεση, μάλλον τις αποκαλούσαν όλες μόρες, κατά την λακεδαιμόνια κληρονομιά.  
https://i0.wp.com/static.pblogs.gr/f/553744-ALEXIS.jpg?resize=290%2C320
ταφόπλακα του Λάκωνα λεγεωναρίου Μάρκου Αυρηλίου Αλέξι (214/17 μ.Χ.),
με ελληνικό πίλο (ή κράνος με την μορφή πίλου), και θώρακα LORICA·LAMINATA
 
Ύστερα από την πεφωτισμένη βασιλεία του Μάρκου Αυρηλίου Αντωνίνου (161-180 μ.Χ.και το χάος που ακολουθεί,
όσοι προσπαθούν να επιδείξουν ότι αξίζουν παρά την ταπεινή τους καταγωγή,
υιοθετούν κάποιο τμήμα από το όνομα του φιλοσόφου-ιμπεράτορα. 
Ανάμεσα σε αυτούς θα είναι και οι περισσότεροι σφετεριστές αυτοκράτορες, 
μέχρι τους χρόνους του Διοκλητιανού και της Τετραρχίας του
 
Άλλο παράδειγμα μη Ρωμαίου, αποτελεί ο Αυρήλιος Πωλίων, Αιγύπτιος ή Αιγυπτιώτης λεγεωνάριος της Legio II Adiutrix
που απαθανατίστηκε επειδή έχει διασωθεί επιστολή που έστειλε ενώ βρίσκονταν σταθμευμένος στην μεθόριο της Παννονίας.
 
https://i2.wp.com/static.pblogs.gr/f/521777-markos_aurelios_.jpg?resize=320%2C150
Επίσης και ο Μάρκος Αυρήλιος Αμμιανός
μυλωνάς στην Ιεράποληπόλη της Φρυγίαςτόσο υπερήφανος για τον υδρόμυλό του, 
που τον απεικονίζει στο καπάκι της ταφικής του λάρνακας. 

https://i0.wp.com/static.pblogs.gr/f/546419-Mani.png?resize=178%2C320
Κατά το διάστημα 600~800 μ.Χ, θα καταρρεύσει η αυτοκρατορική εξουσία στην υπαρχία του Ιλλυρικού (σημ. Βαλκάνια, πλην Θράκης), εξαιτίας της καθόδου των Αβαροσλάβων. Σε αντίθεση με προηγούμενες εισβολές από τον Βορρά (Θράκες, Γαλάτες, Έρουλοι, Οστρογότθοι και Βησιγότθοι), οι σλαβικές φυλές θα παραμείνουν στον Ελλαδικό χώρο, συμβάλλοντας στην ανομία της εποχής, αλλά συμμετέχοντας και στην Ρωμιοσύνη της επόμενης περιόδου, άρα και στον Νεότερο Ελληνισμό. Σλαβικές φυλές εισέρχονται τότε και στην Πελοπόννησο, όπου π.χ εγκαθίστανται οι Εζερίτες (εκ του οζερο = λίμνη, σλαυιστί), και οι Μηλιγγοί ή Μελιγοί, οι οποίοι θα ονομαστούν και Ζυγιώτες, εκ του “ζυγός“, αφού οι Μελιγοί θ’αποτελέσουν και διακριτό ζυγό ή δρούγγο, κατά την διάρκεια του Ύστερου Μεσαίωνα.
 

PELOPONNESE air tour Guide from georgios papadosifos georgiou on Vimeo.

 
Όταν σταδιακά ανακτώνται τα Βαλκάνια από τα φουσσάτα της Ειρήνης της Αθηναίας και του Νικηφόρου Α’, η χερσόνησος της Πελοποννήσου αρχικά εντάσσεται στο θέμα των Ελλαδικών, ενώ αργότερα θ’αποτελέσει διακριτό θέμα με το αρχαϊκό όνομα “Πελοπόννησος“.
 
 
Εν τούτοις, η Πελοπόννησος (όπως ονομάστηκε κατά την διάρκεια της πρώιμης Αρχαιότητας η πανάρχαια Απία χώρα, προς τιμήν της δυναστείας των Πελοπιδών/Ατρειδών), ονομάζεται πλέον “Μορέας” ή “Μοριάς“, από τις αρχαίες μόρεςλακωνικής εκδοχής μονάδες φάλαγγας οπλιτών (στον ενικό μόρα, εκ της ίδιας ρίζας με την λέξη μόριον = τμήμα συνόλου), αντίστοιχες με τις τάξεις (εξού και οι μτγ ταξιαρχίες) των άλλων πόλεων-κρατών. Οι μόρες αποτελούσαν τον κύριο κορμό του στρατού ξηράς των Λακεδαιμονίων, κατά την διάρκεια της Αρχαιότητας. Οι βασιλικές σωματοφυλακές και άλλα ειδικά τμήματα υπήρξαν πολύ μικρότερα σε μέγεθος. Οπότε, το γόητρο της Σπάρτης περνούσε μέσα από τα ανδραγαθήματα των μόρων, όπως και η δόξα της Ρώμης περνούσε μέσα από την αποτελεσματικότητα των λεγεώνων.
 
Η κάθε μόρα της Αρχαίας Σπάρτης επανδρώνονταν τοπικά, όπως τα συντάγματα των Ζουλού, ή οι μεραρχίες της Νεώτερης Ελλάδας. Είχε αυτόνομη διοίκηση, και ήταν ιδιαζόντως αποτελεσματική κατά τον αχό της μάχης. Χωρίς να είναι σαφής ο ακριβής αριθμός τους, γνωστές είναι οι μόρες:
Από την μάχη της Πελαγονίας (1259) και μετά, αποκαθίσταται η ελληνική κυριαρχία σε τμήμα του Μοριά, με επίκεντρο τον Μυστρά. Θα εξελιχτεί στο δεσποτάτο του Μορέως (1262-1460), που θα προσαρτήσει τρόπον τινά και το πριγκιπάτο της Αχαΐας το 1432, αν και αυτό θα συνεχίσει να υπάρχει τύποις, ως δεσποτάτο υφιστάμενο του δεσποτάτου του Μορέως, μέχρι την οθωμανική κατάκτηση του 1460
 
 

                                                ο Μοριάς στις αρχές του 19ου αι

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: