Οι «Πολύχρυσες Μυκήνες», το βασίλειο του μυθικού Αγαμέμνονα [ 3D ψηφιακή αναπαράσταση ]

Οι Μυκήνες ήταν από τις αρχαιότερες ελληνικές πόλεις. Ήταν χτισμένη πάνω σε ένα βραχώδες ύψωμα στο μυχό του Αργολικού κόλπου. Μετά την παρακμή της Κρήτης, οι Μυκήνες έγιναν το σπουδαιότερο κέντρο της Ελλάδας. Η μεγαλύτερη ακμή της πόλης τοποθετείται χρονολογικά από το 1600 έως το 1100 π.Χ., γι’ αυτό και η περίοδος αυτή λέγεται Μυκηναϊκή.

Ο Περσέας

Κατά τη μυθολογία , την πόλη ίδρυσε ο Περσέας , γιος του Δία και της Δανάης. Ήταν οχυρωμένη με ισχυρό τείχος, που ονομαζόταν κυκλώπειο και σώζεται ως σήμερα. Στην πραγματικότητα οι Μυκήνες κατοικήθηκαν από το 2500 π.Χ. Κατά τη μεσοελλαδική εποχή εγκαταστάθηκαν εκεί οι Αχαιοί. Δυο δυναστείες κυβέρνησαν τις Μυκήνες: των Περσειδών και των Ατρειδών. Επί της βασιλείας του Αγαμέμνονα, η πόλη γνώρισε μέρες δόξας και πλούτου. Ο Όμηρος τις ονομάζει πολύχρυσες Μυκήνες, ενώ η τρωική εκστρατεία μαρτυρεί τη στρατιωτική της δύναμη.

Οι Αιγύπτιοι και οι Χετταίοι είχαν φιλικές σχέσεις με τους βασιλιάδες των Μυκηνών και πολλοί υποστηρίζουν , ότι το χρυσάφι, που βρέθηκε στην πόλη, προερχόταν από την Αίγυπτο. Κατά τη βασιλεία του Τισαμενού , γιου του Ορέστη, έγινε η κάθοδος των Δωριέων στην Πελοπόννησο. Οι Μυκήνεςπαρακμάζουν, αλλά διατηρούν την ανεξαρτησία τους. Στους περσικούς πολέμους Μυκηναίοι πολεμούν κατά των Περσών. Το 468 π.Χ. , οι Αργείοι κατέλαβαν την πόλη και την ερήμωσαν. Σήμερα σώζονται τα κυκλώπεια τείχη , πύλη των Λεόντων, το δάπεδο από το ανάκτορο του Αγαμέμνονα , καθώς και οι θολωτοί τάφοι.

Αναπαράσταση του Ανάκτορου των Μυκηνών

Η ανοικοδόμηση των ανακτόρων, που είναι ορατά σήμερα, άρχισε γύρω στο 1350 π.Χ., στην Υστεροελλαδική ΙΙΙΑ2 περίοδο. Τότε ξεκίνησε και η οχύρωση της ακρόπολης, στην οποία διακρίνονται τρεις φάσεις. Ο πρώτος περίβολος κτίσθηκε με το κυκλώπειο σύστημα επάνω στο βράχο. Εκατό χρόνια αργότερα, στην ΥΕ ΙΙΙΒ1 περίοδο, η οχύρωση μετακινήθηκε προς τα δυτικά και νότια και κτίσθηκε η πύλη των Λεόντων, η μνημειακή είσοδος με τον προμαχώνα της.

Ταφικός Κύκλος Α’

Στον τειχισμένο χώρο εντάχθηκαν το θρησκευτικό κέντρο και ο Ταφικός Κύκλος Α, που διαμορφώθηκε σε χώρο προγονολατρείας, με την ανύψωση του αρχικού επιπέδου του.

Ο Θησαυρός του Ατρέα

Τότε είναι πιθανό ότι οικοδομήθηκε και ο θολωτός τάφος γνωστός ως θησαυρός του Ατρέα, με τα τεράστια υπέρθυρα και την ψηλή κυψελοειδή θόλο.

Αναπαράσταση των υπέρθυρων του Θησαυρού του Ατρέα

Γύρω στο 1200 π.Χ., στην ΥΕ ΙΙΙΒ-Γ περίοδο, μετά από εκτεταμένη καταστροφή, πιθανόν από σεισμό, κατασκευάσθηκε η επέκταση των τειχών προς τα βορειοανατολικά του λόφου ώστε να ενταχθεί στον τειχισμένο χώρο η υπόγεια κρήνη. Αλλεπάλληλες καταστροφές συνοδευόμενες από πυρκαγιές οδήγησαν στην οριστική εγκατάλειψη του χώρου γύρω στο 1100 π.Χ.

Μετά την κατάρρευση του ανακτορικού συστήματος και τη διάλυση της Μυκηναϊκής Κοινής, ο λόφος παρέμεινε πενιχρά κατοικημένος ως την κλασική περίοδο. Στο διάστημα αυτό δημιουργήθηκαν στην περιοχή τοπικές ηρωικές λατρείες, που οφείλονταν στη φήμη των Μυκηνών, που τα ομηρικά έπη μετέφεραν σε όλο τον ελληνικό κόσμο, ενώ στην κορυφή του λόφου ιδρύθηκε ένας αρχαϊκός ναός αφιερωμένος στην Ήρα ή στην Αθηνά.

Το 468 π.Χ., μετά τους μηδικούς πολέμους στους οποίους συμμετείχε η πόλη, το Άργος την κατέκτησε και κατεδάφισε τμήματα της οχύρωσής της. Αργότερα, κατά την ελληνιστική περίοδο, οι Αργίτες ίδρυσαν στο λόφο μία κώμη, επισκευάζοντας τα προϊστορικά τείχη και τον αρχαϊκό ναό και κτίζοντας ένα μικρό θέατρο πάνω από το δρόμο του θολωτού τάφου της Κλυταιμνήστρας. Τους επόμενους αιώνες η κωμόπολη παρέμεινε σχεδόν εγκαταλελειμμένη και ήταν ήδη ερειπωμένη όταν την επισκέφθηκε ο Παυσανίας το 2ο αι. μ.Χ.

Τα κυκλώπεια τείχη της Μυκηναϊκής ακρόπολης, όμως, παρέμεναν ορατά στο πέρασμα των αιώνων και αποτέλεσαν πόλο έλξης πολλών περιηγητών και αρχαιοφίλων, που δεν δίστασαν να λεηλατήσουν το χώρο κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, επωφλούμενοι από την αδιαφορία και τη φιλαργυρία των Τούρκων.

Written by Όσο μπορείς…

 argolis-mycenae-1024x682

Προιστορία

Πολλοί ετυμολογούν τη λέξη Μυκήνες από το μυχός που προσδιορίζει τη θέση της. Άλλοι παράγουν τη λέξη από την ηρωίδα Μυκήνη, κόρη του Ίναχου. Και άλλοι τη συνάπτουν με τη λέξη μύκηςυποστηρίζοντας πως η πόλη ονομάστηκε έτσι από το μύκητα (την άκρη της θήκης του ξίφους) του ιδρυτή της Περσέα. Μερικοί μάλιστα γλωσσολόγοι τη συσχετίζουν με τα τοπωνύμια Μυκάλη και Μυκαλησσός που θεωρούνται προελληνικά.

Πύλη Λεόντων. Γκραβούρα από το βιβλίο του Ιωάννου Κ. Κοφινιώτου, «Ιστορία του Άργους από των Αρχαιοτάτων χρόνων μέχρις ημών » Εν Αθήναις, Τυπογραφείον ο «Παλαμήδης» 1892

Οι Μυκήνες ιδρύθηκαν ανάμεσα σε δύο ψηλούς κωνικούς λόφους, τον Προφήτη Ηλία (805 μ.) και τη Σάρα (660 μ.), πάνω σε χαμηλό ύψωμα που δέσποζε στην αργολική πεδιάδα και είχε τον έλεγχο των οδικών και θαλάσσιων επικοινωνιών. Η παλαιότερη ανθρώπινη δραστηριότητα στο χώρο τεκμηριώνεται από ελάχιστα κατάλοιπα λόγω των μεταγενέστερων οικοδομικών φάσεων και χρονολογείται στην 7η χιλιετία π.Χ., κατά τη νεολιθική εποχή. Η κατοίκηση ήταν συνεχής έως και τους ιστορικούς χρόνους, τα περισσότερα όμως μνημεία, που είναι ορατά σήμερα, ανήκουν στην εποχή ακμής του χώρου, την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, μεταξύ του 1350 και του 1200 π.Χ.

Στις αρχές της 2ης χιλιετίας υπήρχε ένας μικρός οικισμός πάνω στο λόφο καθώς και ένα νεκροταφείο στη νοτιοδυτική του πλευρά, με απλές ταφές σε λάκκους. Γύρω στο 1700 π.Χ. εμφανίσθηκαν ηγεμονικές και αριστοκρατικές οικογένειες, όπως διαπιστώνεται από τη χρήση μνημειωδών τάφων, πλούσια κτερισμένων και περικλεισμένων σε λίθινο περίβολο, που ονομάσθηκε Ταφικός Κύκλος Β. Η εξέλιξη αυτή συνεχίσθηκε στην αρχή της μυκηναϊκής περιόδου, γύρω στο 1600 π.Χ., οπότε οικοδομήθηκε ένα μεγάλο κεντρικό κτήριο στην κορυφή του λόφου, ένας δεύτερος λίθινος περίβολος, ο Ταφικός Κύκλος Α, καθώς και οι πρώτοι θολωτοί τάφοι.

Όπως αποδεικνύουν τα ευρήματα, οι ηγεμόνες των Μυκηνών ήταν ισχυροί και συμμετείχαν σε ένα πολύπλοκο δίκτυο εμπορικών συναλλαγών με τις χώρες της Μεσογείου.

Από το 1600 έως το 1100 π.X. στην ηπειρωτική Ελλάδα έχουμε την ανάπτυξη του Μυκηναϊκού πολιτισμού, που πήρε το όνομα αυτό από το σπουδαιότερο κέντρο του, τις Μυκήνες. Η χρονική αυτή περίοδος λέγεται και υστεροελλαδική. Ο Όμηρος, στα έπη του, ανέφερε για την ακμή και για τον πολιτισμό των μυκηναϊκών κέντρων. Σε όλους όμως αυτά φαίνονταν φανταστικά ως τα τέλη του περασμένου αιώνα. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός πήρε το όνομά του από τις Μυκήνες για δύο κυρίως λόγους:

  • η πόλη αυτή υπήρξε το σπουδαιότερο κέντρο αυτού του πολιτισμού και, ταυτόχρονα,
  • ήταν η πρώτη πόλη του μυκηναϊκού κόσμου που ήρθε στο φως, με τις ανασκαφές του Ερρίκου Σλήμαν, το 1876.

Οι Μυκήνες (Μυκήνη, Mycenae, Mycene) ήταν αρχαία πόλη της Αργολίδας κοντά στο βουνό Τρητός κι απέναντι απ’ τον Αργολικό κόλπο. Πρώτος ο Όμηρος αναφέρει την πόλη περιγράφοντάς την με τα λόγια ευρυάγυιανπολύχρυσον.

Αεροφωτογραφία “Ακρόπολης των Μηκυνών”

Σχετικά με την καταγωγή των Μυκηναίων, μερικοί πιστεύουν ότι κατάγονται από τους Κρήτες, αλλά η πιο ισχυρή άποψη είναι ότι κατάγονται από τους Αχαιούς, λαό πολεμικό που ήρθε από το Βορρά.

Η Μυκηναϊκή περίοδος χωρίζεται σε τρεις φάσεις:

Α) Πρώιμη Υστεροελλαδική (1600 – 1500 π.Χ.) που ήταν και η τελευταία φάση της εποχής του χαλκού . Αυτή την περίοδο ο Μυκηναϊκός πολιτισμός αναπτύσσεται κυρίως στις Μυκήνες.
Β) Μέση Υστεροελλαδική (1500 – 1400 π.Χ.) σε αυτή τη φάση ο Μυκηναϊκός πολιτισμός απλώνεται σε όλη την Ελλάδα και στα νησιά.
Γ) Νεώτερη Υστεροελλαδική (1400 – 1100 π.Χ.) σε αυτή τη φάση ανήκουν τα ανάκτορα που βρέθηκαν στη Θήβα, στην Τίρυνθα και στην Πύλο. Επίσης τότε κατασκευάστηκαν τα τεράστια τείχη τα λεγόμενα Κυκλώπεια τείχη, δείγματα των οποίων συναντάμε στις Μυκήνες, στην Τίρυνθα και στην Ακρόπολη της Αθήνας.

Από τα ευρήματα των βασιλικών τάφων στις Μυκήνες βεβαιωνόμαστε ότι ήδη από τα 1600 π.Χ. ζούσε στην περιοχή ένας λαός δραστήριος και οργανωμένος, που έφθασε στην ακμή του μετά το τέλος του Μινωϊκού πολιτισμού. Γνώριζε τη γραφή, ζούσε με συγκροτημένη διοικητική και κοινωνική οργάνωση, εμπορευόταν και πολεμούσε. Από τις πιο γνωστές πόλεις του μυκηναϊκού πολιτισμού, εκτός από τις Μυκήνες, είναι η Τίρυνθα, η Πύλος.

Πολλά πράγματα για την εποχή αυτή μαθαίνουμε από τα Ομηρικά Έπη, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια.

Όμηρος

Ο Όμηρος ονομάζει τις Μυκήνες πολύχρυσες, χαρακτηρισμός που αποδίδει τον πλούτο και την ακμή της πόλης:

Ζεῦ πάτερ ἢ Αἴαντα λαχεῖν, ἢ Τυδέος υἱόν,
ἢ αὐτὸν βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.

Ιλιάδα, Ραψωδία Η 180 

Η έσχατη περίοδος των Μυκηνών είναι συνδεδεμένη με τον Τρωικό Πόλεμο, από τις περιπέτειες του οποίου έχει εμπνευστεί όχι μόνον ο Όμηρος, αλλά, πολύ αργότερα και οι μεγάλοι Αθηναίοι τραγωδοί. Ο μυθικός βασιλιάς Αγαμέμνονας και η βασιλική οικογένεια των Ατρειδών εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να εμπνέουν και να συγκινούν.

Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός επηρεάστηκε από το Μινωικό, στον τομέα της τεχνολογίας, της τέχνης και στην ιδέα της γραφής. Οι Μυκηναίοι, έχοντας επαφή με τους Μινωίτες από τον 17ο αιώνα, αφομοίωσαν γόνιμα πολλά στοιχεία του πολιτισμού τους.

Ωστόσο οι Μυκηναίοι πρωτοτύπησαν στον τομέα της μνημειακής αρχιτεκτονικής. Αυτό αποδεικνύουν οι κυκλώπειες οχυρώσεις των ακροπόλεων και οι θολωτοί τάφοι.

Από τα σημαντικότερα δημιουργήματα της μυκηναϊκής αρχιτεκτονικής είναι τα τείχη που περιβάλλουν τις ακροπόλεις. Πολύ γνωστή είναι η λεγόμενη Πύλη των λεόντων στην ακρόπολη των Μυκηνών.

Η Πύλη των Λεόντων

Ενδιαφέρον, επίσης, παρουσιάζουν οι τάφοι όπου οι Μυκηναίοι έθαβαν τους νεκρούς τους. Οι βασιλιάδες και τα μέλη των βασιλικών οικογενειών ενταφιάζονταν στους λεγόμενους θολωτούς τάφους, ο πιο επιβλητικός από τους οποίους βρίσκεται στις Μυκήνες και είναι γνωστός ως θησαυρός ή τάφος του Ατρέα.

Θολωτός τάφος

Από έναν παρόμοιο τάφο στο χωριό Βαφειό της Λακωνίας αποκαλύφθηκαν τα κύπελλα του Βαφειού, ολόχρυσα κύπελλα διακοσμημένα με παραστάσεις από κυνήγι ταύρων, που μαρτυρούν τις υψηλές επιδόσεις της εποχής στη μεταλλοτεχνία.

Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός είναι ένας ενιαίος πολιτισμός ανάμεσα στα διάφορα μυκηναϊκά κέντρα, ο πολιτισμός της Μυκηναϊκής κοινής.

Τα συνεκτικά στοιχεία που ένωναν τα διάφορα ελληνικά φύλα είναι τα εξής:

α) η κοινή γλώσσα (μαρτυρείται με τα αρχαιότερα ελληνικά κείμενα σε Γραμμική Β΄)
β) η κοινή θρησκεία και οι μεταθανάτιες δοξασίες (τις ανιχνεύουμε από τα έθιμα και τις πρακτικές της ταφής)
γ) η ομοιομορφία στην κοινωνικοπολιτική οργάνωση και τους θεσμούς

Μετά την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β΄ δε μένει καμιά αμφιβολία ότι ο μυκηναϊκός πολιτισμός είναι ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Πινακίδα σε Γραμμική Β’

Οι Μυκηναίοι μιλούσαν Ελληνική γλώσσα, λάτρευαν τους ίδιους Θεούς που λάτρευαν αργότερα οι Ελληνες της ιστορικής περιόδου.

Οι Μυκήνες σε 3D from georgios papadosifos georgiou-Ag on Vimeo.

 

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: