Διαδρομές : Μυστράς , η ερημωμένη καστροπολιτεία ( εικόνες και βίντεο)

Στην κορυφή ενός πρόβουνου του Ταϋγέτου, λίγα χιλιόμετρα ΒΔ της Λακεδαίμονος, όπως ονομαζόταν η Σπάρτη στα βυζαντινά χρόνια, το κάστρο του Μυστρά ή Μυζηθρά ιδρύθηκε το 1249 από τον Φράγκο πρίγκιπα Γουλιέλμο Β΄ Βιλεαρδουίνο. Ο λόφος είναι φύσει οχυρός, γιατί από τα νότια και τα ΝΑ είναι εντελώς απροσπέλαστος, καθώς ο βράχος υψώνεται σχεδόν κάθετα σε δυσθεώρητο ύψος. Όμως, η θέα προς την κοιλάδα του Ευρώτα δεν εμποδίζεται από τίποτε προς το βορρά, την ανατολή και το νότο – η θέση είναι εξαιρετικά καίρια για τον έλεγχο της περιοχής. Το όνομα του Μυστρά θα μπορούσε να προέρχεται από κάποιον γαιοκτήμονα της περιοχής που το επώνυμό του ή το επάγγελμά του ήταν Μυζηθράς.

Μόλις πέντε χιλιόμετρα δυτικά της Σπάρτης, το μικρό, γραφικό χωριό Μυστράς, ξακουστό για την περίφημη Καστροπολιτεία του, υποδέχεται καθημερινά επισκέπτες γεμάτους περιέργεια που θέλουν να εξερευνήσουν από κοντά έναν τόπο βγαλμένο από την ιστορία της Ελλάδας.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Ο Μυστράς ήταν μια μεγάλη πόλη για την εποχή της και υπήρξε η καρδιά της Πελοποννήσου για σχεδόν δύο αιώνες. Στους στενούς δρόμους του περπάτησαν σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, λαϊκοί και κληρικοί, που καθόρισαν όχι μόνον τη μοίρα της πόλης, αλλά ίσως και της Ευρώπης. Η προσωπικότητα του Γεώργιου Πλήθωνα Γεμιστού, φιλόσοφου με υψηλή κρατική θέση, είναι η πιο ονομαστή. Πράγματι, ο Πλήθων ήταν που, με την ευκαιρία της συνόδου για την ένωση των Εκκλησιών, επέδρασε έτσι ώστε να αναζωογονηθεί το ενδιαφέρον για την κλασική παιδεία στη Φλωρεντία.

Το 1464, κατά την αποτυχημένη πολιορκία του Μυστρά από τους Βενετούς, ο άρχοντας Σιγισμούνδος Μαλατέστας κατάφερε να εισέλθει στην πόλη και φεύγοντας να πάρει μαζί του μοναδικό λάφυρο το λείψανο του Γεμιστού, που το απέθεσε μαζί με των άλλων σοφών της αυλής του στο Ρίμινι.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Από την αρχική οχύρωση των Φράγκων μόνον η διαίρεση σε δύο περιβόλους, έναν εξωτερικό και έναν εσωτερικό, το ακροπύργιο (donjon) και ορισμένα ελάχιστα ίχνη διακρίνονται, καθώς στο πέρασμα των αιώνων ήταν συνεχείς οι εργασίες συντήρησής του ώστε να είναι αξιόμαχο, τόσο από τους Βυζαντινούς όσο και τους Οθωμανούς.

Η διαδρομή που θα ακολουθήσουμε χωρίζεται σε δύο σκέλη. Το πρώτο έχει αφετηρία τη Μητρόπολη και το μουσείο και τέρμα, μετά από ωριαία περίπου περιήγηση στις εκκλησίες και στα αρχοντικά, πάλι πίσω στην Κύρια Πύλη, ενώ το δεύτερο σκέλος ξεκινάει από την Πάνω Πύλη ή Πύλη Φρουρίου και τερματίζει στην ακρόπολη.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά. Ακριβώς μετά την Κύρια Πύλη, κινούμενοι δεξιά πάνω στο μονοπάτι (η σήμανση και οι πινακίδες με τα επεξηγηματικά κείμενα που βρίσκονται διάσπαρτα στον αρχαιολογικό χώρο θα λύσουν πολλές απορίες σας), θα συναντήσετε τη Μητρόπολη. Το συγκρότημα της Μητρόπολης συμπληρώνουν κτίρια που προστέθηκαν σε δεύτερο χρόνο, όπως το καμπαναριό, η στοά με τους πεσσούς και τις καμάρες στη δυτική πρόσοψη, μια δεύτερη στοά στη βόρεια πλευρά, καθώς και η βόρεια αυλή με τα τόξα, αλλά και τα διώροφα κτίρια δυτικά. Οι φύλακες στο χώρο της Μητρόπολης και του μουσείου θα σας διευκολύνουν όποτε τους χρειαστείτε.

O MΥΣΤΡΑΣ from georgios georgiou on Vimeo.
Ο ναός στο κέντρο του συγκροτήματος είναι αφιερωμένος στον Αγιο Δημήτριο και χτίστηκε πιθανότατα μετά την παράδοση του Μυστρά στους Βυζαντινούς το 1262. Στο δάπεδο κάτω από τον τρούλο βρίσκεται μια πλάκα με ανάγλυφο τον δικέφαλο αετό των Παλαιολόγων. Εδώ λέγεται ότι στάθηκε το 1449 ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος (1448-1453) όταν στέφθηκε αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Βόρεια του ναού λειτουργεί μουσείο, όπου εκτίθενται γλυπτά, αρχιτεκτονικά μέλη, επιγραφές, βυζαντινές εικόνες, τοιχογραφίες, ενδυματολογικά κατάλοιπα, χειρόγραφοι κώδικες, κοσμήματα και αντικείμενα χειροτεχνίας.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Ανάμεσα στη Μητρόπολη, στους Αγίους Θεοδώρους και την Οδηγήτρια προβάλλει η εκκλησία της Ευαγγελίστριας. Είναι ναός σταυροειδής δίστυλος, με τρούλο, νάρθηκα και γυναικωνίτη, και χρονολογείται στα τέλη του 14ου ή στις αρχές του 15ου αιώνα. Λόγω των αναστηλωτικών εργασιών δεν επιτρέπεται η είσοδος στο εσωτερικό του. Το ίδιο και στους Αγίους Θεοδώρους, σταυροειδή οκταγωνικό ναό που άρχισε να χτίζεται το 1290 και ολοκληρώθηκε το 1295. Η Οδηγήτρια, πάλι, που είναι επισκέψιμη μέσα και έξω, χτίστηκε από τον ηγούμενο Παχώμιο περί το 1310 ως καθολικό της Μονής Βροντοχίου. Ανήκει στον μεικτό τύπο του Μυστρά, που συνδυάζει τη βασιλική στο ισόγειο και τον τετράστυλο σταυροειδή εγγεγραμμένο με πέντε τρούλους ναό στο υπερώο, με στοές στη δυτική, τη βόρεια και τη νότια πλευρά.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Στη διαδρομή από την Οδηγήτρια προς την Παντάνασσα έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε το μοναδικό φυσικό τοπίο του Μυστρά. Το μοναστήρι της Παντάνασσας είναι περίοπτο στο ψήλωμα της πλαγιάς. Ιδρυτής του είναι ο Ιωάννης Φραγκόπουλος, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Δεσποτάτου. Τα μονογράμματα με το όνομα και τους τίτλους του είναι χαραγμένα στα επάνω δυτικά παράθυρα και στο νοτιοδυτικό κιονόκρανο της εκκλησίας. Τα εγκαίνια της μονής έγιναν τον Σεπτέμβριο του 1428.

Από τη δυτική είσοδο της μονής δύο σκάλες ανεβάζουν στο πλάτωμα όπου είναι χτισμένος ο ναός. Κάτω έχουμε να κάνουμε με τρίκλιτη βασιλική και πάνω με σταυροειδή πεντάτρουλη. Η Παντάνασσα στις μέρες μας λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι, με τις καλόγριες πάντα πρόθυμες να σας φιλέψουν κάποιο γλυκό και να σας ξεδιψάσουν με αναψυκτικό ή δροσερό νερό.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία
Από την Παντάνασσα κατηφορίζετε νότια προς την Κάτω Χώρα και στη διαδρομή προς την Περίβλεπτο θα περάσετε από το Αρχοντικό του Φραγκόπουλου (δεξιά) και την Αγία Κυριακή (αριστερά). Στη βορινή πρόσοψη του αρχοντικού (θεμελιώθηκε τον 15ο αι.), πάνω από τον εξώστη, υπήρχαν δύο μεγάλα τοξωτά ανοίγματα.

Περίβλεπτος: για την εκκλησία αυτή δεν υπάρχουν στοιχεία

Λίγα μέτρα παρακάτω βρίσκεται η Περίβλεπτος, καθολικό μονής αφιερωμένης στην Παναγία, που χτίστηκε στα μέσα του 14ου αιώνα (1358), πιθανότατα από τον Μανουήλ Καντακουζηνό και τη σύζυγό του Ισαβέλα ντε Λουιζινιάν. Θα τη συναντήσετε στο νοτιοανατολικό άκρο του εξωτερικού τείχους, δίπλα στον απόκρημνο βράχο. Από το μοναστήρι σώζονται δύο κτίρια: ο ναός με τα παραρτήματά του και ένα ψηλό κτίριο που μάλλον χρησιμοποιούνταν ως εστιατόριο, το οποίο χτίστηκε την ίδια εποχή με το καμπαναριό της Παντάνασσας. Στον τρούλο του ναού της Περιβλέπτου εικονίζονται ο Παντοκράτορας, η Παναγία και οι προφήτες, καθώς και η Ετοιμασία του Θρόνου.

Ο αναστηλωμένος Αγιος Γεώργιος, πλησίον της Περιβλέπτου, πάνω από το δρόμο, είναι ένα από τα 20 παρεκκλήσια που υπάρχουν διάσπαρτα στην καστροπολιτεία.

Στο δρόμο από την Παντάνασσα στην Κύρια Πύλη θα συναντήσετε την οικία Λάσκαρη με το μεγάλο ημικυκλικό άνοιγμα μπροστά. Το ισόγειό της, μικρό με καμαρωτή στέγη, ίσως χρησιμοποιούνταν ως στάβλος.

Σχεδόν απέναντι από την οικία Λάσκαρη αλλά έξω από το τείχος, κοντά στη Μαρμάρα, βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αϊ-Γιαννάκη. Οι τοιχογραφίες του φιλοτεχνήθηκαν τον 15ο αιώνα. Κάπου εδώ, όμως, ολοκληρώνεται το πρώτο σκέλος της διαδρομής.
Ανηφορίζοντας προς τα τείχη- το υψηλότερο σημείο του Κάστρου
Αφού ξαποστάσετε στον περιβάλλοντα χώρο της Κύριας Πύλης, οδηγείστε, ακολουθώντας τις πινακίδες, προς την Πάνω Πύλη ή Πύλη Φρουρίου. Την Πάνω και την Κάτω Χώρα εποπτεύει το καλά οχυρωμένο κάστρο που ορθώνει το ανάστημά του στην κορυφή του λόφου. Μπορείτε να το επισκεφτείτε αν κινηθείτε βόρεια της Πάνω Πύλης στο καλντερίμι που οδηγεί μέχρι επάνω. Το έχτισε ο Βιλλεαρδουίνος το 1249 και, εν συνεχεία, στη διαμόρφωσή του άφησαν τα ίχνη τους οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι και οι Τούρκοι.

Το κάστρο είναι μακρόστενο και εκτείνεται σε μήκος 170 μ. Περικλείει ένα πλάτωμα και έχει δύο περιβόλους (εξωτερικό και εσωτερικό). Στη νοτιοανατολική άκρη του εξωτερικού περιβόλου υπάρχει ο κυκλικός πύργος του βιγλάτορα. Ο εσωτερικός περίβολος περιέχει την κατοικία του διοικητή, τα ερείπια ενός παρεκκλησίου και μια βίγλα που επιθεωρούσε τις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου. Από τη νοτιοανατολική πλευρά ο βράχος του Μυστρά είναι σχεδόν απρόσιτος.

Μέσα από μονοπάτια η περιήγηση αποκτάει άλλη αίσθηση

Δεξιά από το κάστρο βρίσκεται η Αγία Σοφία, εκκλησία του παλατιού και καθολικό μοναστηριού. Ο πρώτος δεσπότης του Μορέως, ο περιώνυμος Μανουήλ Καντακουζηνός (1348-1380), άφησε στα επίκρανα των ψευτοπαραστάδων και των κιόνων μονογράμματα: «Μανουήλ Καντακουζηνός Παλαιολόγος Δεσπότης κτήτωρ».

Την Αγία Σοφία πλαισιώνουν δύο στοές, μία στη βορινή πλευρά, που έχει αναστηλωθεί, και άλλη στη δυτική, που σήμερα κείτεται ερειπωμένη. Από το καμπαναριό στην άκρη της βορινής στοάς σώζονται δύο όροφοι, καθώς και η εσωτερική τους σκάλα, η οποία είναι πολύ στενή.

Στα αξιοθέατα της περιοχής, πέραν της Αγίας Σοφίας, συγκαταλέγονται το αρχοντικό ανατολικά αυτής και λίγο πιο κάτω ο Αγιος Νικόλαος, που χτίστηκε τον 17ο αιώνα. Είναι σταυροειδής με τρούλο και διακοσμημένος με αγιογραφίες. Εσωτερικά ήταν κατάγραφος με τοιχογραφίες, από τις οποίες διατηρείται μόνο μικρό μέρος.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία

Έπονται τα Παλάτια, που επίσης παραμένουν κλειστά λόγω εργασιών. Πρόκειται για σύνολο κτισμάτων, που άρχισε να κατασκευάζεται σχεδόν αμέσως μετά την ίδρυση του κάστρου του Μυζηθρά και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα. Πρώτα χτίστηκε (περίπου το 1249-1261) το κτίριο της βορειοανατολικής, μεγαλόπρεπης πτέρυγας των Παλαιολόγων με τα λίγα παράθυρα και σχεδόν την ίδια περίοδο το μαγειρείο με την εστία και τις στέρνες. Ακολούθως, ένα κτίριο που συνέδεσε τα δύο προηγούμενα, αλλά και το δίπατο οικoδόμημα με τα έξι δωμάτια σε κάθε πάτωμα, όπου έμενε ο δεσπότης με την οικογένειά του.

Μυστράς: περπατήσαμε σε μία ερημωμένη καστροπολιτεία
Στον δεύτερο όροφο του κτιρίου της βορειοανατολικής πτέρυγας ήταν η Αίθουσα του Θρόνου. Στη μέση της ανατολικής πλευράς εξέχει η κόγχη (εδώ ήταν τοποθετημένος ο θρόνος). Γύρω-γύρω στο εσωτερικό αυτής της αίθουσας υπήρχε ένα χαμηλό χτιστό πεζούλι για να ξαποσταίνουν οι επισκέπτες.

Στα σπίτια που υψώνονται γύρω από τα Παλάτια πιθανότατα κατοικούσαν τα μέλη της αριστοκρατίας του Μυστρά, από την οποία προέρχονταν και οι αξιωματούχοι του Δεσποτάτου.

Κάπου εδώ τελειώνει η περιήγηση στην καστροπολιτεία, όμως τα ψηλόλιγνα αιωνόβια κυπαρίσσια, τα θαυμάσια τόξα, τα καμπαναριά, οι γραφικοί θόλοι, οι γέρικες αυλές, οι φλόγες των καντηλιών θα φωτίζουν για πολύ καιρό την ψυχή και το μυαλό σας.

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: