Ψηλορείτης εν λευκώ ( video)

neilstrauss_FotoSketcher γράφει ο Q2oxygen ή οξυζενές

Τα βουνά έχουν τη δική τους ομορφιά, η οποία δεν έχει σχέση μόνο με τη βλάστηση ή με τον όγκο και το ύψος, αλλά και με τις «κρυψώνες» τους, τους μύθους τους, την επικινδυνότητά τους και την επιρροή τους στους ανθρώπους που κατοικούν στις παρυφές τους. Προσθέτοντας σε όλα αυτά και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του νησιού της Κρήτης, δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε την άγρια ομορφιά του Ψηλορείτη. Έχοντας ζήσει κάποια χρόνια στην Κρήτη, είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ το βουνό και να προσπαθήσω να το «κατακτήσω». Αφήνοντας οριστικά την Κρήτη, η τελευταία εικόνα που μου έμεινε από το πλοίο ήταν η κορφή του Ψηλορείτη, θυμίζοντάς μου και το γνωστό δημώδες τραγούδι που αναφέρεται στον αποχαιρετισμό του Κρητικού από την πατρίδα του: «Την κορφή του Ψηλορείτη με παράπονο κοιτώ, και με δάκρυα την Κρήτη φεύγω κι αποχαιρετώ…». Επιστρέφοντας πολλές φορές αργότερα ως επισκέπτης στο νησί, δεν πλησίασα το βουνό όχι για κάποιο συγκεκριμένο λόγο, αλλά γιατί θα ήθελα να του αφιερώσω τις μέρες που αξίζουν σ’ αυτό και στην ευρύτερη περιοχή.

Αποτέλεσμα εικόνας για ο ψηλορείτης τον χειμώνα

Ξυπνήσαμε πρωί στο Ρέθυμνο, με σκοπό να κατευθυνθούμε για τους πρόποδες του Ψηλορείτη ειδικά για το σημείο από το οποίο θα μπορούσαμε να ανέβουμε προς την κορυφή. Ευτυχώς για φέτος, ο καιρός ήταν τόσο καλός, που ακόμα και την περίοδο του χειμώνα, με κατάλληλο εξοπλισμό και με κάποιον ειδικό που γνωρίζει την περιοχή και την ανάβαση, αυτό ήταν εφικτό. Έπρεπε να κάνουμε μία επιλογή, εάν θα πηγαίναμε από την περιοχή του Αμαρίου, και συγκεκριμένα από το χωριό Κουρούτες και τη Λοχριά, ή αν θα πηγαίναμε στην επαρχία Μυλοποτάμου, στα θρυλικά Ανώγεια, κι από εκεί στο οροπέδιο της Νίδας, με κατεύθυνση την κορυφή.

Αποτέλεσμα εικόνας για ο ψηλορείτης τον χειμώνα

Αναμνήσεις από το βουνό…

Με αφορμή αυτό το δίλημμα, θυμήθηκα μια προσωπική ιστορία, όταν το 1980, φοιτητές στο πανεπιστήμιο , είχαμε κάνει μια εκπληκτική εκδρομή για την ανάβαση στον Ψηλορείτη με τον ορειβατικό σύλλογο του Ρεθύμνου ( και όχι με τον mastermind μιας και εκείνος τότε διάβαζε για να γίνει φοιτητής κατόπι)  Εκείνη τη φορά, φτάσαμε στο χωριό Κουρούτες κι από εκεί, βλέποντας να μας σκεπάζει ο Ψηλορείτης, είχαμε προσπαθήσει να τον γνωρίσουμε. Φτάνοντας με τα αυτοκίνητα σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο πάνω από το χωριό, αν θυμάμαι καλά, ήταν Φλεβάρης και τότε, είχαμε περπατήσει περίπου 1,5 χλμ. ανάβαση και φτάσαμε σ’ ένα καταφύγιο που, ψάχνοντας τυχαία γι’ αυτό, σήμερα έμαθα ότι λέγεται «Τουμπωτός Πρίνος» και είναι το καταφύγιο του Εθνικού Ορειβατικού Συλλόγου (ΕΟΣ) Ρεθύμνου. Είχαμε φιλοξενηθεί περίπου 50 άτομα, είχαμε ανάψει τις ξυλόσομπες και θυμάμαι ότι είχαμε φάει μια γευστικότατη φασολάδα με ψητό λουκάνικο και σαρδέλες. Ήταν ό,τι έπρεπε, τέλος Γενάρη, αρχές Φλεβάρη, για το βουνό. Αναζητώντας τα στοιχεία για το καταφύγιο, είδα ότι δεν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα, αλλά η συντήρησή του γίνεται έτσι ώστε να μπορεί να φιλοξενεί τους επίδοξους ορειβάτες που επιλέγουν αυτή την περιοχή. Το δυσάρεστο ήταν ότι την άλλη μέρα το πρωί προσπαθήσαμε να ανέβουμε στην κορυφή κάποιοι από τα μέλη της εκδρομής, αλλά ο αέρας στον Ψηλορείτη ήταν τόσο δυνατός, που μετά από μισή ώρα περπάτημα κι αφού είχαμε άλλα 600 με 700 μέτρα να διανύσουμε από το ευρωπαϊκό ορειβατικό μονοπάτι Ε4, αναγκαστήκαμε να γυρίσουμε πίσω. Αποζημιωθήκαμε όμως από τις μικρές βόλτες στην περιοχή του καταφυγίου. Η επιστροφή μας στο χωριό Κουρούτες μάς επιφύλαξε μια ευχάριστη έκπληξη, αφού οι θαμώνες στο μοναδικό τότε καφενείο του χωριού, και μόνο στην αναφορά ότι γνωρίζουμε κάποιο πρόσωπο που κατάγεται από εκεί, μας πρόσφεραν άφθονα την εξαιρετικής ποιότητας ρακή τους και τυρί που είχαν φτιάξει οι ίδιοι με γάλα από τα ζώα της περιοχής. Η άνοδος γίνεται και από τη Λοχριά, ένα χωριό πιο νότια.

ψηλορείτης εν λευκώ from georgios georgiou on Vimeo.

 

 

Μέχρι το βουνό

Με αφορμή, λοιπόν, το ότι είχα ήδη προσπαθήσει να ανέβω στην κορυφή του Ψηλορείτη και να γνωρίσω το βουνό από την επαρχία Αμαρίου, πρότεινα στην παρέα μας να δοκιμάσουμε από την πλευρά της επαρχίας Μυλοποτάμου. Εξάλλου, είχαμε ήδη μάθει ότι η πρόσβαση προς την κορφή από το οροπέδιο της Νίδας και ο δρόμος που είχε φτιαχτεί προς την κατεύθυνση αυτή από τα Ανώγεια θα έκανε πιο σύντομη τη μεταφορά μας, εξασφαλίζοντας περισσότερο χρόνο για το βουνό και την ανάβαση και σίγουρα πιο εύκολη και λιγότερο επικίνδυνη. Κινούμενοι στον οδικό άξονα Ρεθύμνου – Ηρακλείου, βγήκαμε από την ταμπέλα προς Πέραμα, για να μπορέσουμε να γνωρίσουμε όλη την επαρχία Μυλοποτάμου, και ακολουθήσαμε τις ταμπέλες για Ανώγεια περνώντας από το όμορφο χωριό Αξός. Χωρίς να της αξίζει, η περιοχή είναι φορτισμένη και με μια αρνητική διάσταση που έχει σχέση με τις παρεκκλίνουσες συμπεριφορές κάποιων κατοίκων της περιοχής, ενώ ο Μυλοπόταμος γενικά είναι πανέμορφος, με φιλόξενους ανθρώπους που αγαπούν τον τόπο τους αλλά και τους ξένους, με μεγάλη παράδοση, μεγάλη ιστορία και μεγάλη επιθυμία για να προχωρήσουν μπροστά. Περάσαμε από τα Ανώγεια –θα έχουμε την ευκαιρία σε επόμενο αφιέρωμα να αναφερθούμε σ’ αυτά– και κατευθυνθήκαμε προς το οροπέδιο της Νίδας.

Σχετική εικόνα

Ο «μύθος» και η ιστορία

Ο Ψηλορείτης –ή όρος Ίδη όπως είναι η επίσημη ονομασία του– στεκόταν ορθός μπροστά μας, διαβεβαιώνοντάς μας ότι ήταν και θα παραμείνει ο άρχοντας αυτού του τόπου. Ο Ψηλορείτης ήταν ιερό βουνό στην αρχαιότητα αλλά και στους μετέπειτα χρόνους, διατήρησε την πρωτοκαθεδρία στο φυσικό περιβάλλον και στο σεβασμό του από τους ανθρώπους. Και ήταν ιερό στην αρχαιότητα, γιατί στον Ψηλορείτη υπάρχει το Ιδαίον Άντρον. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα σπήλαια της Κρήτης, που έχει συνδεθεί με το βασιλιά των θεών του Ολύμπου, τον Δία. Οι βοσκοί της περιοχής της Νίδας το αποκαλούν «σπηλιάρα της βοσκοπούλας», ενώ για μεγαλύτερη συντομία οι κάτοικοι της περιοχής το λένε «σπήλιο». Το Ιδαίον Άντρον βρίσκεται, όπως αναφέραμε, κοντά στα Ανώγεια και σε υψόμετρο 1.538 μέτρων. Για να χρησιμοποιήσω μία έκφραση του Ελευθέριου Δαφέρμου από την Αξό, που βρήκα σε ιστοσελίδα στο internet, το σπήλαιο θεωρήθηκε «η Βηθλεέμ της αρχαιότητας». Γιατί όμως αυτό; Σύμφωνα με τη μυθολογία, το σπήλαιο αυτό ήταν ο γενέθλιος τόπος του Κρηταγενή Δία. Η πιο γνωστή όμως μυθολογική άποψη είναι ότι το Ιδαίον Άντρον αποτέλεσε τον τόπο όπου η Ρέα, η γυναίκα του Κρόνου, έκρυψε τον Δία όταν ήταν μωρό για να μην τον κατασπαράξει ο πατέρας του ο Κρόνος από φόβο μήπως χάσει την εξουσία. Ο Δίας τρεφόταν από το γάλα της αίγας Αμάλθειας και η φύλαξή του γινόταν από τους Ιδαίους Δακτύλους και τους Κουρήτες, οι οποίοι με τις ασπίδες τους και τους θορυβώδεις χορούς τους «έπνιγαν» τα κλάματα του μωρού μπροστά στη σπηλιά για να μην τα ακούσει ο πατέρας του. Σύμφωνα με το μύθο αυτό, ο Δίας είχε γεννηθεί στο Δικταίον Άντρο, σπήλαιο του όρους Δίκτη.

270112

Το σπήλαιο, εσωτερικά, χωρίζεται σε τρεις θαλάμους και το άδυτο. Στην είσοδό του υπάρχουν τρεις επιβλητικοί σταλακτίτες και η πρώτη ανασκαφή έγινε το 1884 από τον Ιταλό αρχαιολόγο F. Halbherr. Ο χώρος αναδείχθηκε στη σημερινή του μορφή από τον Έλληνα αρχαιολόγο Γιώργο Σακελλαράκη, που το 1982 ξεκίνησε την ανασκαφή του Ιδαίου Άντρου, με πολλά βέβαια προβλήματα, αφού θα έπρεπε να αντιμετωπίσει και τα έντονα φυσικά φαινόμενα, με κυριότερο πρόβλημα το χιόνι, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Αποτέλεσμα εικόνας για ο ψηλορείτης τον χειμώνα

Η ανάβαση και η θέα

Ο δρόμος για να «πατήσουμε» την κορυφή ήταν πια ανοιχτός. Κατεύθυνση, η ψηλότερη κορφή του Ψηλορείτη, ο τίμιος σταυρός, στα 2456 μέτρα. Είναι σημαντικό, ακόμα και τις ήπιες ημέρες του χρόνου, δηλαδή και το καλοκαίρι, να έχετε σωστό εξοπλισμό, αποκλειστικά ορειβατικό. Αυτό θα σας βοηθήσει να κάνετε και πιο εύκολη την ανάβασή σας, αλλά και λιγότερο επικίνδυνη, αποφεύγοντας μικροτραυματισμούς που μπορεί να δυσκολέψουν εσάς αλλά και την ομάδα που πραγματοποιεί την ανάβαση. Οι μαγευτικές εικόνες και η αίσθηση της «ελαφρότητας» είναι αντιστρόφως ανάλογες με τις αργές και βαριές ανάσες του ορειβάτη. Προχωρώντας μπροστά και ξεκλέβοντας κάποιες ματιές προς τα πίσω, αναμετρόμαστε με την ίδια μας τη φύση. Νιώθουμε μικροί αλλά και παράλληλα μεγάλοι, κατακτώντας από ένα σχετικά εύκολο μονοπάτι την κορυφή ενός βουνού, αλλά διαπιστώνοντας την απεραντοσύνη της φύσης. Φτάνοντας στην κορυφή διαπιστώσαμε ότι ο χριστιανικός πολιτισμός και η θρησκεία δεν μπορούσε να μην έχει αφήσει κι αυτή τα χνάρια της σ’ αυτό το ιστορικό βουνό. Οι χριστιανοί έχουν χτίσει στην κορφή του Ψηλορείτη την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού που, όπως και αλλού στην Ελλάδα, γιορτάζει στις 14 Σεπτεμβρίου. Η συνέχεια, δηλαδή, της αρχαιότητας έρχεται στα χριστιανικά χρόνια με την παρουσία αυτού του, με όλη τη σημασία της λέξης, ξωκλησιού.

DSC01235_! copy
Η θάλασσα των λευκών ορέων όπως φαίνεται σε διαυγή ατμόσφαιρα από τον Τίμιο Σταυρό του Ψηλορείτη

Είμαστε τυχεροί γιατί είχε φυσήξει την προηγούμενη μέρα, ενώ δεν φυσούσε στη δική μας ανάβαση, κι έτσι μπορούσαμε να έχουμε εκπληκτική θέα. Αριστερά μας, το Ρέθυμνο, δεξιά μας, το Ηράκλειο, στα πόδια μας, ο Μυλοπόταμος και το Κρητικό Πέλαγος –νομίσαμε ότι είδαμε στο βάθος και τον Ταΰγετο– και νότια η απεραντοσύνη του Λιβυκού. Ο Τίμιος Σταυρός είναι και το σημείο όπου μπορεί να καταλύσει μια ορειβατική ομάδα φτάνοντας στον Ψηλορείτη. Το βουνό –το διαπιστώσαμε ιδίοις όμμασι– δεν φημίζεται βέβαια για τη χλωρίδα του, αφού στο μεγαλύτερό του μέρος ήταν ξερό και η βλάστηση έχει διαμορφωθεί από τη βόσκηση των αιγοπροβάτων που αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων της περιοχής. Κοντά στην κορυφή Σκίνακας, ο οδηγός μας μας είπε ότι φυτρώνει ένα από τα σπανιότερα φυτά της Κρήτης, που έχει το ίδιο όνομα, το οποίο είναι εύκολο να εντοπιστεί από τα κατσίκια, αλλά πολύ δύσκολο από τους ανθρώπους. Φυσικά στην περιοχή, εκτός από τα αιγοπρόβατα, η πανίδα έχει να επιδείξει –και ειδικά προς τη νότια πλευρά– την ύπαρξη μεγάλων αρπακτικών πουλιών, κυρίως γερακιών, που βρίσκουν φωλιές για να κρυφτούν. Από τις εγκυκλοπαιδικές μας γνώσεις γνωρίζουμε ότι ο Ψηλορείτης, αιώνες πριν, ήταν μεστός από πυκνά δάση και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Ηροδότου, «έμεναν» εκεί τα ζώα της άγριας κρητικής πανίδας, όπως η θρυλική «κρητική αίγαγρος». Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει προσπάθειες για μερική αναδάσωση του βουνού, που φαίνεται να έχουν κάποια αποτελέσματα.

Αποτέλεσμα εικόνας για η θεα από τον ψηλορείτη

Κατεβαίνοντας

Το βουνό δεν σου προσφέρει ευδιάκριτη φιλοξενία αλλά σε κάνει να νιώθεις ότι, αν το σεβαστείς, θα συνυπάρξετε αρμονικά. Η κατάβαση ξεκίνησε και η προσοχή μας έγινε ακόμα μεγαλύτερη, αφού το δύσκολο κομμάτι και το πιο επικίνδυνο για μικροατυχήματα είναι η κατάβαση του βουνού. Σε αυτό το σημείο της εκδρομής είχαμε και το πλεονέκτημα της θέας, έχοντας πίσω μας και γυρνώντας πάντα για να τον κοιτάξουμε, τον Ψηλορείτη. Φτάνοντας στο οροπέδιο της Νίδας και προχωρώντας προς τα Ανώγεια, ο οδηγός μας έδειξε κάποιες μικρές σπηλιές, τα μητάτα, όπου οι ντόπιοι φτιάχνουν τα τυριά τους, την παραδοσιακή γραβιέρα και το κρητικό ανθότυρο, και πιο μέσα έχουν τα καζάνια τους που «ψήνουν» τη ρακή τους. Σε κορυφή του Ψηλορείτη έχει εγκατασταθεί αστεροσκοπείο με τη φροντίδα του κράτους και τη διαχείριση από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπου γίνονται αστρονομικές παρατηρήσεις με συνεισφορά στην ανάπτυξη της έρευνας στον επιστημονικό κλάδο της αστρονομίας. Επίσης, το 2001, ιδρύθηκε το φυσικό πάρκο του Ψηλορείτη με την επιστημονική υποστήριξη του μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το φυσικό πάρκο του Ψηλορείτη έχει συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση των υποδομών και στην κατεύθυνση ποιοτικότερης ζωής για τους ντόπιους και τους επισκέπτες σ’ ένα πρότυπο μη αστικό περιβάλλον. Το Γεωπάρκο του Ψηλορείτη είναι ενταγμένο σε διεθνή προγράμματα για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το μόνο που δεν θέλεις όταν έχεις κάνει μια τέτοια εκδρομή είναι να μπεις πάλι στον κλειστό χώρο του αυτοκινήτου για την επιστροφή στο Ρέθυμνο μέσω Ανωγείων. Όχι γιατί τα μέρη που έπονταν στην επίσκεψή μας δεν ήταν ωραία, το αντίθετο μάλιστα, αλλά γιατί το πρώτο σκίρτημα δέους βλέποντας το βουνό το είχε διαδεχτεί η αγαλλίαση που νιώθαμε από την ηρεμία της φύσης.

Είμαστε σίγουροι ότι από κάπου μας έβλεπαν και αυτοί και οι Κουρήτες, οι φύλακες του Δία, που δεν στοιχειώνουν το βουνό, αλλά αντίθετα το φυλάνε στην πάροδο του χρόνου…

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: