21-2-1913 :η απελευθέρωση των Ιωαννίνων και οι Κρήτες μαχητές

Ίσως πολλοί το αγνοούν πως η απελευθέρωση των Ιωαννίνων εναντίον των τουρκικών στρατευμάτων  του Εσάτ Πασά ήταν το αποτέλεσμα της πιο σκληρής μάχης που έχει δώσει ο Ελληνικός στρατός στα υψίπεδα του Μπιζανίου τόσο που οι μετέχοντες σε αυτές τις μάχες ονομάστηκαν Μπιζανομάχοι .

Αποτέλεσμα εικόνας για εσατ πασας
Εσάτ Πασάς

Την ιστορία της μάχης του Μπιζανίου ( πολυήμερος ) είχα την ευκαιρία κυριολεκτικά να την μάθω απ έξω όντας νεαρός στρατιώτης και για ένα τρίμηνο πριν απολυθώ από το στρατιωτικό μουσείο του Εμίν Αγά , που ήταν η έδρα της στρατιωτικής αρχής στην επίθεση στην Ήπειρο , στο οποίο βρέθηκα αφενός λόγω γλωσσομάθειας αφετέρου λόγω ενός μηνίσκου που με ταλαιπωρούσε επί χρόνια .

 

το Χάνι του Εμίν Αγά στο Τέροβο Ιωαννίνων
το γραφείο του Κωνσταντίνου

Εκεί μετά από τις μεταφράσεις του διαδραστικού χάρτη σε Ιταλούς και Γερμανούς κυρίως ή σε ξένες στρατιωτικές αποστολές , απλωνόμουν στο γραφείο που χρησιμοποιούσε ο αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος , ακουμπούσα το σταχτοδοχείο του τον μεταλλικό κονδυλοφόρο του τον χαρτοκόφτη ( όλα αυθεντικά ) και διάβαζα χάρτες και στοιχεία σπάνια για την ηρωική απελευθέρωση των Ιωαννίνων στην αίθουσα αξιωματικών και συνεδριάσεων με το σπάνιο κεντρικό τζάκι ….

ο χαρτοκόφτης του στρατάρχη Κωνσταντίνου
το Χάνι του Εμίν Αγά στο Τέροβο Ιωαννίνων
ο επενδύτης και το πηλίκιό του

Η 21η Φεβρουαρίου 1913 είναι μία ιστορική επέτειος για την Ελλάδα η οποία συνδέει την Κρήτη με την Ήπειρο. Την ημέρα αυτή απελευθερώθηκαν τα Ιωάννινα και οι Κρήτες διαδραμάτισαν το δικό τους ιστορικό ρόλο.

j19a2aa
Δεν ήταν μόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος ως πρωθυπουργός συνέβαλε τα μέγιστα σε αυτό τον ιερό σκοπό, αλλά και ο «Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών», ο οποίος συμμετείχε σε όλες τις ηρωικές μάχες για την απελευθέρωση της Ηπείρου. Ο ίδιος ο Βενιζέλος στις 14 Οκτωβρίου 1912, παρέδωσε στον Αντισυνταγματάρχη Πεζικού Λάμπρο Συνανιώτη τη σημαία του Συντάγματος που έλαβε μέρος στις μάχες Πέντε Πηγαδιών (24-27 Οκτ.), Πεστών (29 Οκτ.) και από το Δεκέμβριο 1912 μέχρι τις 21 Φεβρουαρίου1913 στις θρυλικές και φονικές μάχες Αετοράχης, Μανωλιάσας και Μπιζανίου. Από Κρήτες πολεμιστές του Συνανιώτη ακούστηκε πρώτη φορά η ιαχή ΑΕΡΑ…

Σχετική εικόνα
Οι Κρήτες εθελοντές δημιούργησαν 77 σώματα δυνάμεως 3.500 ανδρών με αρχηγούς τους Γύπαρη, Ηππίτη, Κυριάκο Μητσοτάκη, Δεληγιαννάκη, Μακρή, Σκουλά, Μάνο και άλλους. Ακόμη 3.500 Κρήτες συγκρότησαν το Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών υπό τον Αντισυνταγματάρχη Συνανιώτη. Tον Οκτώβριο του 1912 έφθασε στην Πρέβεζα ο Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών με 240 (κατ’ άλλους 250) φοιτητές οι οποίοι εντάχθηκαν στο Στρατό Ηπείρου (από αυτούς τους αμούστακους ήρωες οι 160 έπεσαν νεκροί κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων) και o Λόχος Κρητών δασκάλων που εντάχθηκε στο Σύνταγμα του Ηππίτη. Ο Κωστής Καπιδάκης, εθελοντής φοιτητής της Νομικής στον «Ιερό Λόχο Κρητών Φοιτητών» και μετέπειτα προϊστάμενος της Γραμματείας του Εφετείου Κρήτης γράφει: «Εκ των 1.400 ανδρών του Τάγματος που είχε ενταχθεί ο Λόχος Φοιτητών έμειναν ζώντες 567. Οι λοιποί 833 είχαν πέσει στο πεδίο της Μάχης και το Τάγμα οργανώθηκε σε Διλοχία».

Σχετική εικόνα

Ο «Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών» υπαγόταν στο 1ο Τάγμα Κρητών του Ανεξάρτητου Συντάγματος Κρητών. Ο ιερολοχίτης Ιωάννης Κ. Χατζιδάκης και μετέπειτα γεωπόνος, στο βιβλίο του “Ηρώον Πολεμιστών” το 1927, μας δίνει μια πλήρη και συνοπτική εικόνα της οργάνωσης και της δράσης αυτού του ηρωικού λόχου: «Ο Κρητικός Εθελοντικός Λόχος απετελέσθη εκ 250 φοιτητών και σπουδαστών, οίτινες εγκαταλείψαντες τα μαθητικά θρανία, έσπευσαν αμέσως μετά την κήρυξιν των Βαλκανικών Πολέμων αυθορμήτως να χύσωσιν και αυτοί το αίμα των ως Ιερολοχίται του 1821, υπέρ της απελευθερώσεως των υπό τον Τουρκικόν Ζυγόν στεναζόντων αδελφών μας. Ελαβον μέρος απ’ αρχής μέχρι τέλους εις την γιγαντομαχίαν του Ηπειρωτικού Αγώνος. Διεδραμάτισαν κύριον ρόλον εις την μάχη των Πεστών, κυριεύσαντες και δύο πυροβόλα – πρώτοι εισελθόντες εις Πεστά… Η 21η Φεβρουαρίου 1913, ημέρα παραδόσεως του Μπιζανίου, εύρεν αυτούς απέναντί του και εις απόστασιν 200 μόλις μέτρων. Αλλά και το έγγραφον της παραδόσεως των Ιωαννίνων κατατέθη εις χείρας των. Και δι’ αυτών, μεταβιβάσθη εις Γενικόν Αρχηγείον…». Αποκορύφωμα της συμμετοχής και της συμβολής των Κρητών για την απελευθέρωση της Μακεδονίας και της Ηπείρου κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912 – 1913 αποτελούν και οι μαθητές του Γυμνασίου Χανίων.

Εθελοντικό σώμα δημιούργησαν και οι Έλληνες Ερυθροχιτώνες γνωστοί ως Γαριβαλδινοί του Ριτσιώτη Γαριβάλδη που ήλθε από την Ιταλία. Σ’ αυτό κατατάσσεται με 70 Κερκυραίους εθελοντές και ο Κερκυραίος βουλευτής και ποιητής Λορέντζος Μαβίλης, ο οποίος ξεψυχώντας μετά τον θανάσιμο τραυματισμό του στο Δρίσκο Ιωαννίνων στις 23 Νοεμβρίου 1912 είπε την αθάνατη φράση: «Δεν ήλπιζα τέτοια τιμή, να δώσω τη ζωή μου για την Ελλάδα». Στο άκουσμα του πολέμου, 225 παλληκάρια που ήταν εγκατεστημένα στην Αμερική συγκρότησαν τον Ιερό Λόχο Φιλαδέλφειας, γνωστό σαν Λόχο των Αμερικανών. Τα εγκατέλειψαν όλα προκειμένου να προσφέρουν στην Πατρίδα. Με την οικονομική συνδρομή των εκεί Ηπειρωτών μίσθωσαν επιβατικό πλοίο, αγόρασαν 4 πεδινά κανόνια και οπλισμό και το Νοέμβριο 1912 εντάχθηκαν στο Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών του Συνανιώτη. Οι μισοί σκοτώθηκαν στην Αετοράχη Ιωαννίνων.

Κρητικόπουλο ψυχομαχεί στου Μπιζανιού τη ράχη
Δεν έχει μάνα να τον κλαίει, κύρη να τον λυπάται,
ούτε αδερφό ουτ’ αδερφή να τον ψυχοπονάται,
μόνο το δεκανέα ντου κι εκείνος τον λυπάται.

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: